Prawda przeciw prawdzie

Okres przedwyborczy charakteryzuje niepohamowany wykwit czy może raczej wyciek prawdy. Ja jednak mam wątpliwości czy faktycznie ujawnianie wszystkiego co jest prawdą jest sensowne i godne polecenia. Oczywiście mając świadomość roli jaką odgrywa prawda jako oręż w politycznej walce, albo co gorsza w politycznej wendecie. 

Czy warto na przykład ujawniać, że pewien prominentny działacz, guru kontraktowej opozycji, zginął w wypadku samochodowym w dość szczególnych okolicznościach. Z racji wieku i wychowania miałabym kłopoty  z ich opisaniem. Napisz- „ umarł szczęśliwy albo jeszcze lepiej uszczęśliwiony i będzie git” – poradził mi znajomy, świetny tłumacz. Ten polityk był niewątpliwie obleśnym staruchem lecz jaki to ma związek z jego polityczną i społeczną działalnością? 

Jego działalności też nigdy nie popierałam, ale nie byłoby słuszne zastąpienie wnikliwej analizy jego szkodliwej dla naszego kraju roli (naszego kraju - a nie tego kraju) przytaczaniem drastycznych szczegółów wypadku. 

Czy warto ujawniać, że dziadek pewnego znanego polityka był komendantem obozu niemieckiego przeznaczonego dla Niemców, przeciwników hitleryzmu? W czasie II Wojny Światowej dziadek polityka był jako Niemiec bezspornie naszym wrogiem. Dla Niemców, którzy nie chcieli hajlować też zapewne był wrogiem, ale oni załatwili swoje porachunki w Norymberdze. Dziadek niewątpliwie był faszystą i to w dosłownym sensie tego słowa.. Ale czy istnieje coś takiego jak gen faszyzmu i czy jest on dziedziczny? A może dziadek  był po prostu podły. Ale czy podłość się dziedziczy?. 

Czy warto ujawniać, że ordynator pewnego szpitala psychiatrycznego sam cierpi na chorobę afektywną dwubiegunową. Poza tym jest on czynnym homoseksualistą, korzysta z usług młodocianych męskich prostytutek, a nieustanna obawa przed zarażeniem HIV może być przyczyną wahań jego nastroju o sporej amplitudzie i okresie wynoszącym mniej więcej dwa tygodnie. Trudno uwierzyć, że pomaga on swoim pacjentom lecz być może, wręcz przeciwnie, lepiej ich rozumie niż inni lekarze. Za Hipokratesem można mu tylko powiedzieć– „medice cura te ipsum”. 

To co można by ujawnić to nie są prawdy, to są jak mawiał mój ojciec „ prawdule”. Chyba że na historię i politykę patrzy się z perspektywy dziurki od klucza. Jak na łączenie kropek jak to mówią współcześni komentatorzy karier politycznych.  A może tak jak opisywał czasy stanisławowskie Karol Zbyszewski w prześmiewczej, niedoszłej pracy doktorskiej,  pod tytułem  „Niemcewicz od przodu i tyłu”. Z drugiej strony nie sposób nie doceniać wpływu prywatnych relacji ludzi polityki i kultury z pewnymi tajemniczymi osobistościami i sposobu w jaki zaważyły ta kontakty na ich postrzeganiu rzeczywistości, oraz zapewne wpływu na bieg wydarzeń.  Taką tajemniczą postacią był niejaki Henryk Krzeczkowski, guru Marcina Króla i Wojciecha Karpińskiego. Krzeczkowski  urodził się w Stanisławowie w rodzinie żydowskiej jako Herman Gerner, jako ateista, agent NKWD nazywał się Henryk Meysztowicz, a zmarł jako katolik, Henryk Krzeczkowski pochowany w Tyńcu gdzie grzebią się redaktorzy Tygodnika Powszechnego zwanego nie bez przyczyny „ Obłudnikiem Powszechnym”. Wojciech Karpiński opisał swego mentora w książce pod tytułem „ Henryk”. Jest ona dowodem jak pewne demoniczne postacie wpływają na życie innych ludzi, na kulturę, a nawet na historię. Swego czasu na temat Krzeczkowskiego niewiele wiedziałam. Były jednak pewne znaki. Oto ktoś z dalekich znajomych otrzymał w latach pięćdziesiątych dla rodziny dwa sąsiednie domy w prestiżowej dzielnicy Żoliborza. W tych czasach było to praktycznie niemożliwe.  Warszawa była ruiną, dekret Bieruta pozbawił własności prawowitych właścicieli, cudze mieszkania zajmowali ruscy agenci i partyjni aparatczycy. Zwykli ludzie gnieździli się w piwnicach. Po kilkudziesięciu latach dowiedziałam się od córki tego człowieka, że częstym gościem w ich domu był Krzeczkowski. Przy czym córka go praktycznie nie znała i zupełnie nie kojarzyła znaczenia jego postaci. Nic więcej nie wiem, czy ma tu jakiś sens łączenie kropek? 

Inną jeszcze bardziej tajemniczą postacią był Józef Retinger. James Bond niech się przy nim schowa. Trudno wyliczyć osobistości, które znał i wydarzenia historyczne w których uczestniczył. Kropki które nieudolnie łączę to fakt, że w czasie okupacji niemieckiej AK kilkakrotnie skazywało go na śmierć, że był podejrzewany o związek z zamachem na generała Sikorskiego, że był zwolennikiem czy jednym z twórców koncepcji rządu światowego i zjednoczonej Europy no i że miał kontakt ze Zdzisławem Najderem, agentem bezpieki, występującym pod pseudonimem „ Zapalniczka” Warto wysłuchać spotkania poświęconego „Zapalniczce”, które odbyło się niedawno w Sali IPN „ Przystanek Historia” w Warszawie przy ulicy Marszałkowskiej.

Najder jako jeden z nielicznych przyznał się do swojej agenturalnej działalności. To go różni od innych artystów- aktorów, pisarzy czy malarzy, którzy w większości byli  zwykłymi donosicielami a w najlepszym przypadku agentami wpływu. Wspólna z innymi kapusiami jest natomiast  motywacja jaką zwykle oni podają aby usprawiedliwić swoje postępowanie.  Otóż kapusie na ogół twierdzą, że prowadzili z SB grę, że przeciągali funkcjonariuszy na dobrą stronę mocy. Twierdzą jak Wałęsa, że ich donosy były nieistotne, że oszukiwali oficerów prowadzących. Tymczasem większość z nich, w tym Najder, donosiła tylko dla kariery. Dla paszportu, zagranicznych stypendiów i stanowisk w IBL czy na Uniwersytetach. Najder był człowiekiem twórczym. Jego upadek dowodzi, że wśród ludzi utalentowanych zdarzali się kapusie. Jeżeli jednak prześledzimy jakąkolwiek trudną do innego wyjaśnienia karierę pisarza, malarza czy aktora w tle zawsze pojawia się funkcjonariusz komunistycznych organów albo donosiciel SB. Co nam pozostawili?  Czy kogokolwiek dziś interesuje „Pamiątka z celulozy” czy zmagania Woroszylskiego z pokąsaniem go przez Hegla? Wbrew temu co sądzi o sobie ta samozwańcza elita zostawili po sobie intelektualną pustynię.