Ponad 40 miliardów z uszczelnienia ściągalności VAT

W toku kampanii wyborczej działacze Platformy na wszystkie propozycje zmian w świadczeniach społecznych i w systemie podatkowym wysuwanych przez PiS odpowiadają zdecydowane „Nie”. Argumentują, że „budżet nie jest z gumy” i że nie da się w praktyce niczego sfinansować bez zwiększania deficytu budżetowego. Tymczasem ostatni raport jednej ze znanych firm doradczych wskazuje na leżące niemal u stóp źródła finansowania przyszłych reform społecznych.
Luka podatkowa VAT, a więc kwota wpływów do budżetu z tytułu tego podatku, która powinna doń wpłynąć, ale - z różnych powodów - nie wpłynęła, wzrośnie z poziomu 2,4 proc. PKB w 2014 r. do 3 proc. PKB w 2015 r. -  wynika z szacunków firmy PwC. Powrót do sytuacji z 2007 r., kiedy luka w VAT była najniższa i wynosiła 0,6% PKB, mógłby przynieść budżetowi państwa ponad 42 mld zł dodatkowych wpływów – prognozują eksperci PwC.
Co dodatkowo istotne w ciągu ostatnich 10 lat najniższa luka w VAT przypadła na okres rządów PiS, kiedy, w latach 2006-2007 wahała się od 0,6 do 1 proc. PKB. W kolejnych latach, przypadających na rządy obecnej koalicji PO-PSL, systematycznie rosła. Co prawda spadła z 2,9 proc. w 2013 r. do 2,4 proc. w roku ubiegłym, ale wg wyliczeń wspomnianej firmy doradczej w roku obecnym ponownie wzrośnie - do poziomu 3 proc.
Wskazuje ona na następujące przyczyny nie wpływania wszystkich dochodów z VAT: szara strefa, błędy w samowymiarze, upadłość podatników, oszustwa, niewydajność poboru podatków oraz nieuczciwa optymalizacja podatkowa. Same tylko oszustwa wynikają z prania brudnych pieniędzy. Finansują one przestępczość, mają negatywny wpływ na uczciwy biznes i powodują psucie wizerunku Polski w UE. Zwłaszcza, że - jak stwierdzają eksperci - polska luka VAT wynosi, według raportu Komisji Europejskiej, powyżej średniej UE.
Jak się okazuje działania polegające m.in. na ściślejszej współpracy organów państwa (porozumienia o współpracy organów kontroli skarbowej z ABW, CBŚ, policją), które przyniosły efekt w roku 2014, w postaci zmniejszenia rozmiarów oszustw na VAT (przypomnijmy, że luka spadła wówczas z 2,9 do 2,4 proc. PKB) już nie wystarczają.
PwC tłumaczy co prawda, że obecny wysoki rozmiar słabej ściągalności VAT w Polsce wynika z często międzynarodowego charakteru rozmaitych oszust, w tym stosowania tzw. karuzel podatkowych. Wobec tego istnieje pilna potrzeba rozwiązań zarówno na szczeblu międzynarodowym (UE) poprzez reformę systemu VAT, choć, zdaniem ekspertów brak jest woli politycznej dla jego gruntownych reform; jak również krajowym - choć w tym przypadku należy zwrócić uwagę na możliwą niewydolność aparatu ścigania/skarbowego, jak również na niebezpieczeństwo obciążania skutkami oszustw uczciwych podatników.
Istnieje potrzeba dalszych działań systemowych i operacyjnych, ale muszą być one dokładnie przemyślane - uważają na zakończeni eksperci. Niewątpliwie działania te przeprowadzić powinien nowy rząd. Należy je podjąć i to jak najszybciej. Uzyskana dzięki nim kwota ponad 40 mld zł, którą można przeznaczyć na nowe wydatki budżetowe, jest tego warta.