Kto naprawdę pociąga za sznurki w teatrze terroru?
Kiedy na ulicach, w szkołach lub centrach handlowych padają strzały, media niemal natychmiast serwują nam wygodną, uspokajającą narrację: „to był samotny szaleniec”.
Ta wersja pozwala szybko zamknąć sprawę i wrócić do codzienności. Jednak historia, odtajnione archiwa i kryminalistyka uczą nas czegoś zupełnie innego. Za wieloma zbrodniami, masakrami i zamachami terrorystycznymi w rzeczywistości stoją profesjonalne służby specjalne państw — a także organizacje, które chcą się państwem stać i budują swoje struktury w oparciu o aparat wywiadowczy, jak Al-Kaida czy talibowie.
Dla tych podmiotów moralność jest jedynie operacyjną przeszkodą, a rozlew krwi — narzędziem polityki.
Dlaczego tak trudno nam w to uwierzyć? I dlaczego każda próba zadania niewygodnych pytań kończy się dziś zmasowanym, internetowym linczem?
🔘 Samotny morderca, który nie był sam
Nie wolno automatycznie zakładać, że zamachowiec widoczny na miejscu zbrodni był jedyną osobą zaangażowaną w jej przygotowanie. Oficjalne śledztwa pełne są luk, niewyjaśnionych kontaktów i mataczenia. Spójrzmy na fakty:
- ➡️ Tumbler Ridge (2026): Jesse Van Rootselaar morduje swoją rodzinę, zabija sześć osób w szkole i popełnia samobójstwo. Samotny wilk? Niekoniecznie. FBI odkryło, że przez pół roku przez platformę Discord współpracował z Jamesem Codym Bryantem. Bryant doradzał mu, słał pieniądze, a nawet pomagał odpalić samochód po pierwszych morderstwach, by sprawca mógł dotrzeć do szkoły.
- ➡️ Sandy Hook (2012): Adam Lanza zabija 26 osób. Oficjalnie: działał sam. Haczyk? Jego dysk twardy został celowo, fizycznie zniszczony, a śledczy nigdy nie odtworzyli jego cyfrowej aktywności. Sama prokuratura przyznała, że odzyskanie tych danych mogłoby wskazać na istnienie wspólnika.
- ➡️ Red Lake (2005): 16-letni Jeff Weise zabija dziewięć osób. Zaledwie kilka dni po ogłoszeniu przez FBI, że działał w pojedynkę, aresztowano jego kuzyna za udział w spisku. Śledczy ostatecznie badali maile dowodzące, że o masakrze mogło wiedzieć nawet dwudziestu nastolatków, a kilku mogło ją planować.
- ➡️ Seal Beach (2011): Masakra w salonie fryzjerskim (8 ofiar) ujawniła gigantyczny skandal z udziałem organów ścigania. Służby nielegalnie wykorzystywały tajnych informatorów więziennych, by wyciągać obciążające zeznania z pominięciem obrońców, co doprowadziło do odsunięcia całej prokuratury hrabstwa Orange od sprawy.
Te przypadki to dowód na to, że organy ścigania potrafią w takich śledztwach ukrywać fakty, a zjawisko samotnego strzelca to często mit. W profesjonalnej kryminalistyce obowiązuje zasada unikania efektu potwierdzenia (confirmation bias).
Jak dowodzą badania Moa Lidén (2023) i Eitan Elaad (2022), zafiksowanie się na pierwszej, oczywistej wersji wydarzeń i naginanie do niej dowodów niszczy obiektywizm dochodzenia.
🔘 Niewidzialny arsenał: od farmakologii po inżynierię terroru
Czy państwowe służby specjalne posiadają narzędzia, by obezwładnić, zmanipulować lub wykreować zamachowca bez pozostawiania śladów? Oczywiście!
Amerykańskie programy wojskowe i wywiadowcze z lat 50. i 70. (MKUltra, Artichoke) dowodzą, że CIA prowadziła intensywne badania nad środkami uspokajającymi, usypiającymi i wywołującymi amnezję (barbiturany, skopolamina).
Współczesne armie nadal badają tzw. incapacitating chemical agents (ICA), czyli potężne depresanty ośrodkowego układu nerwowego. Są to substancje nielegalne i niedostępne dla przeciętnego człowieka, ale pozostające w operacyjnym zasięgu agencji wywiadowczych (najlepiej znany przykład ich użycia to Moskwa 2002). Szybko znikają z organizmu i przy rutynowej sekcji zwłok, np. po 48 godzinach, są niezwykle trudne do wykrycia.
Farmakologia to jednak tylko czubek góry lodowej. Historia uczy, że państwa (oraz organizacje o ambicjach państwowych) potrafią od podstaw wyprodukować terrorystę:
➡️ Fabryki zabójców:
Chilijska tajna policja DINA (za czasów Pinocheta) zwerbowała Amerykanina Michaela Townleya, zapewniła mu zaplecze i używała jako narzędzia do morderstw politycznych (m. in. w Waszyngtonie w 1976).
➡️ Operacje pod fałszywą flagą:
W 1954 izraelski wywiad wojskowy przeprowadził w Egipcie Operację Susannah — rękami zwerbowanych agentów podkładał bomby w obiektach cywilnych, aby zrzucić winę na miejscowych nacjonalistów i zepsuć relacje Egiptu z Zachodem.
➡️ Inscenizacje dla poparcia społecznego:
Odtajniony projekt operacji Northwoods (1962) pokazuje, że amerykańscy dowódcy planowali krwawe zamachy w USA, by zrzucić winę na Fidela Castro i zyskać pretekst do inwazji zbrojnej. Podobne machiaweliczne metody kreowania struktur zbrojnych pod własne dyktando stosowały w późniejszych latach siły takie jak Al-Kaida czy talibowie, traktując zamachy jako cyniczne narzędzia do budowy własnych organizmów państwowych.
➡️ Kreowanie od podstaw:
W latach 2008-2009 informator FBI zwerbował tzw. Newburgh Four. Mężczyzn, którzy nie planowali żadnego terroru, namówiono do ataku na synagogi i samoloty. FBI dostarczyło pomysł, pieniądze i fikcyjne bomby. Sędzia federalna Colleen McMahon ostro skrytykowała służby za ten psychologiczny format, a raport „Illusion of Justice” (2014) udowodnił, że takie wciąganie pionków w wyreżyserowane zamachy to powszechna taktyka.
Jakim trzeba być ignorantem, by w obliczu tych faktów uważać tezę o udziale służb za teorię spiskową?
🔘 Psy Pawłowa i szczekający hejterzy
Kiedy opisuję solidnie uzasadnione teorie spiskowe na moich bloga i profilach w mediach społecznościowych czasem spotykam się ze zmasowanym festiwalem hejtu i obelg ze strony młodego pokolenia. Wnioski, jakie płyną z tej agresji, są przerażające, ale doskonale wyjaśniają je prawa psychologii.
Działa mechanizm warunkowania Pawłowa. Jeśli człowiek przez lata słyszy w mediach i otoczeniu, że teoria spiskowa to brednie, a każda próba oskarżenia służb to rosyjska propaganda, następuje automatyzacja skojarzeń. Wystarczają dwa słowa: „służby” i „spisek”, by internauci natychmiast uruchomili wyuczoną, negatywną ocenę, zanim w ogóle przeanalizują merytoryczną treść wpisu.
Zbadali to naukowcy w 2022 roku (Douglas, van Prooijen, Sutton) — samo naklejenie etykiety teorii spiskowej sprawia, że uprzedzeni ludzie wyłączają racjonalne myślenie.
A dlaczego atakują tak agresywnie? Tu z pomocą przychodzi B.F. Skinner i warunkowanie instrumentalne. W internecie nagrodą jest uwaga: lajki, poklask stada, poczucie wyższości.
Badania z "Science Advances" (2021) jasno pokazują, że pozytywne reakcje otoczenia na moralne oburzenie zachęcają do jego eskalacji.
Z kolei praca opublikowana w "Journal of Personality and Social Psychology" (2024) udowadnia, że im większa wiralowość wpisu, tym większe sztuczne poczucie zagrożenia i wściekłość komentujących. Tłum nagradza chamstwo. Oburzenie napędza oburzenie, a algorytmy pompują ten proces w nieskończoność.
Do tego należy dodać badania Erin Buckels z 2014 — internetowe trolle charakteryzują się makiawelizmem, psychopatią i czerpią sadystyczną przyjemność z dokuczania innym, czując się bezkarnie w cyfrowym tłumie. Zamiast dyskutować z tekstem, reagują na atmosferę linczu jak bezwolne lemingi.
Wyhodowaliśmy pokolenie, dla którego destrukcja i agresja stały się normą społecznie premiowaną.
🔘 Dwie strony tego samego medalu
Mechanizmy, które opisuję, łączą się w przerażającą całość.
Z jednej strony mamy służby specjalne państw (i formacji aspirujących do miana państw), które potrafią w zaciszu gabinetów formatować jednostki, rekrutować je, organizować prowokacje i popychać do przemocy.
Z drugiej strony mamy media społecznościowe, które wykorzystują niemal identyczne narzędzia psychologiczne — nagrody, kary i społeczne naśladownictwo — by wytresować bezrefleksyjny, potulny i agresywny cyfrowy motłoch.
Nie potrzeba tu wielkiej teorii spiskowej. Wystarczy środowisko ze źle ustawionymi bodźcami.
Jeśli politycy, szkoły i media nagradzają posłuszeństwo, zamykanie się w plemionach i szczucie na przeciwników, a karzą za samodzielne myślenie — to dokładnie takie społeczeństwo ostatecznie otrzymamy.
Racjonalne, chłodne dochodzenie wymaga odwagi do kwestionowania oficjalnych narracji. Ślepa wiara w to, że pociągający za sznurki nie istnieją, to najzwyczajniej w świecie głupota, która w skrajnych przypadkach prowadzi do bycia zmanipulowanym, by dokonać zbrodni.
Grzegorz GPS Świderski
Twitter.com/gps65
t.me/KanalBlogeraGPS
Zbyt szybko zapominamy o ofiarach terroru np. w Opactwie w Jarosławiu.Właśnie zmarł trzeci zaatakowany przez Ukraińca poszkodowany.Czy coś nawet wiemy o zabójcy,czy w ogóle będzie sądzony?Może już dawno jest na Ukrainie wychwalany przez Żełeńskiego i antypolsko nastawionego mera Lwowa?
Ile putin tobie płaci za wpisy kremlowska zdziro?
@Zdzichu....proszę więc mnie oświecić gdzie w takim razie znajduje się pan Ihor,bo nieustanne obrażanie mnie przez dżentelmenów na NB jakoś nie rozwiązuje problemu. Będąc kremlowską zdzirą chyba nie potrafiłabym przy mojej głupocie którą codziennie wmawia mi pan @mkj1 wycisnąć nawet rubelka. A putin pisze się z dużej litery-trochę szacunku dla jednego z uczestników światowego spotkania z Trumpem i Xi.