Kto naprawdę pociąga za sznurki w teatrze terroru?
Kiedy na ulicach, w szkołach lub centrach handlowych padają strzały, media niemal natychmiast serwują nam wygodną, uspokajającą narrację: „to był samotny szaleniec”.
Ta wersja pozwala szybko zamknąć sprawę i wrócić do codzienności. Jednak historia, odtajnione archiwa i kryminalistyka uczą nas czegoś zupełnie innego. Za wieloma zbrodniami, masakrami i zamachami terrorystycznymi w rzeczywistości stoją profesjonalne służby specjalne państw — a także organizacje, które chcą się państwem stać i budują swoje struktury w oparciu o aparat wywiadowczy, jak Al-Kaida czy talibowie.
Dla tych podmiotów moralność jest jedynie operacyjną przeszkodą, a rozlew krwi — narzędziem polityki.
Dlaczego tak trudno nam w to uwierzyć? I dlaczego każda próba zadania niewygodnych pytań kończy się dziś zmasowanym, internetowym linczem?
🔘 Samotny morderca, który nie był sam
Nie wolno automatycznie zakładać, że zamachowiec widoczny na miejscu zbrodni był jedyną osobą zaangażowaną w jej przygotowanie. Oficjalne śledztwa pełne są luk, niewyjaśnionych kontaktów i mataczenia. Spójrzmy na fakty:
- ➡️ Tumbler Ridge (2026): Jesse Van Rootselaar morduje swoją rodzinę, zabija sześć osób w szkole i popełnia samobójstwo. Samotny wilk? Niekoniecznie. FBI odkryło, że przez pół roku przez platformę Discord współpracował z Jamesem Codym Bryantem. Bryant doradzał mu, słał pieniądze, a nawet pomagał odpalić samochód po pierwszych morderstwach, by sprawca mógł dotrzeć do szkoły.
- ➡️ Sandy Hook (2012): Adam Lanza zabija 26 osób. Oficjalnie: działał sam. Haczyk? Jego dysk twardy został celowo, fizycznie zniszczony, a śledczy nigdy nie odtworzyli jego cyfrowej aktywności. Sama prokuratura przyznała, że odzyskanie tych danych mogłoby wskazać na istnienie wspólnika.
- ➡️ Red Lake (2005): 16-letni Jeff Weise zabija dziewięć osób. Zaledwie kilka dni po ogłoszeniu przez FBI, że działał w pojedynkę, aresztowano jego kuzyna za udział w spisku. Śledczy ostatecznie badali maile dowodzące, że o masakrze mogło wiedzieć nawet dwudziestu nastolatków, a kilku mogło ją planować.
- ➡️ Seal Beach (2011): Masakra w salonie fryzjerskim (8 ofiar) ujawniła gigantyczny skandal z udziałem organów ścigania. Służby nielegalnie wykorzystywały tajnych informatorów więziennych, by wyciągać obciążające zeznania z pominięciem obrońców, co doprowadziło do odsunięcia całej prokuratury hrabstwa Orange od sprawy.
Te przypadki to dowód na to, że organy ścigania potrafią w takich śledztwach ukrywać fakty, a zjawisko samotnego strzelca to często mit. W profesjonalnej kryminalistyce obowiązuje zasada unikania efektu potwierdzenia (confirmation bias).
Jak dowodzą badania Moa Lidén (2023) i Eitan Elaad (2022), zafiksowanie się na pierwszej, oczywistej wersji wydarzeń i naginanie do niej dowodów niszczy obiektywizm dochodzenia.
🔘 Niewidzialny arsenał: od farmakologii po inżynierię terroru
Czy państwowe służby specjalne posiadają narzędzia, by obezwładnić, zmanipulować lub wykreować zamachowca bez pozostawiania śladów? Oczywiście!
Amerykańskie programy wojskowe i wywiadowcze z lat 50. i 70. (MKUltra, Artichoke) dowodzą, że CIA prowadziła intensywne badania nad środkami uspokajającymi, usypiającymi i wywołującymi amnezję (barbiturany, skopolamina).
Współczesne armie nadal badają tzw. incapacitating chemical agents (ICA), czyli potężne depresanty ośrodkowego układu nerwowego. Są to substancje nielegalne i niedostępne dla przeciętnego człowieka, ale pozostające w operacyjnym zasięgu agencji wywiadowczych (najlepiej znany przykład ich użycia to Moskwa 2002). Szybko znikają z organizmu i przy rutynowej sekcji zwłok, np. po 48 godzinach, są niezwykle trudne do wykrycia.
Farmakologia to jednak tylko czubek góry lodowej. Historia uczy, że państwa (oraz organizacje o ambicjach państwowych) potrafią od podstaw wyprodukować terrorystę:
➡️ Fabryki zabójców:
Chilijska tajna policja DINA (za czasów Pinocheta) zwerbowała Amerykanina Michaela Townleya, zapewniła mu zaplecze i używała jako narzędzia do morderstw politycznych (m. in. w Waszyngtonie w 1976).
➡️ Operacje pod fałszywą flagą:
W 1954 izraelski wywiad wojskowy przeprowadził w Egipcie Operację Susannah — rękami zwerbowanych agentów podkładał bomby w obiektach cywilnych, aby zrzucić winę na miejscowych nacjonalistów i zepsuć relacje Egiptu z Zachodem.
➡️ Inscenizacje dla poparcia społecznego:
Odtajniony projekt operacji Northwoods (1962) pokazuje, że amerykańscy dowódcy planowali krwawe zamachy w USA, by zrzucić winę na Fidela Castro i zyskać pretekst do inwazji zbrojnej. Podobne machiaweliczne metody kreowania struktur zbrojnych pod własne dyktando stosowały w późniejszych latach siły takie jak Al-Kaida czy talibowie, traktując zamachy jako cyniczne narzędzia do budowy własnych organizmów państwowych.
➡️ Kreowanie od podstaw:
W latach 2008-2009 informator FBI zwerbował tzw. Newburgh Four. Mężczyzn, którzy nie planowali żadnego terroru, namówiono do ataku na synagogi i samoloty. FBI dostarczyło pomysł, pieniądze i fikcyjne bomby. Sędzia federalna Colleen McMahon ostro skrytykowała służby za ten psychologiczny format, a raport „Illusion of Justice” (2014) udowodnił, że takie wciąganie pionków w wyreżyserowane zamachy to powszechna taktyka.
Jakim trzeba być ignorantem, by w obliczu tych faktów uważać tezę o udziale służb za teorię spiskową?
🔘 Psy Pawłowa i szczekający hejterzy
Kiedy opisuję solidnie uzasadnione teorie spiskowe na moich bloga i profilach w mediach społecznościowych czasem spotykam się ze zmasowanym festiwalem hejtu i obelg ze strony młodego pokolenia. Wnioski, jakie płyną z tej agresji, są przerażające, ale doskonale wyjaśniają je prawa psychologii.
Działa mechanizm warunkowania Pawłowa. Jeśli człowiek przez lata słyszy w mediach i otoczeniu, że teoria spiskowa to brednie, a każda próba oskarżenia służb to rosyjska propaganda, następuje automatyzacja skojarzeń. Wystarczają dwa słowa: „służby” i „spisek”, by internauci natychmiast uruchomili wyuczoną, negatywną ocenę, zanim w ogóle przeanalizują merytoryczną treść wpisu.
Zbadali to naukowcy w 2022 roku (Douglas, van Prooijen, Sutton) — samo naklejenie etykiety teorii spiskowej sprawia, że uprzedzeni ludzie wyłączają racjonalne myślenie.
A dlaczego atakują tak agresywnie? Tu z pomocą przychodzi B.F. Skinner i warunkowanie instrumentalne. W internecie nagrodą jest uwaga: lajki, poklask stada, poczucie wyższości.
Badania z "Science Advances" (2021) jasno pokazują, że pozytywne reakcje otoczenia na moralne oburzenie zachęcają do jego eskalacji.
Z kolei praca opublikowana w "Journal of Personality and Social Psychology" (2024) udowadnia, że im większa wiralowość wpisu, tym większe sztuczne poczucie zagrożenia i wściekłość komentujących. Tłum nagradza chamstwo. Oburzenie napędza oburzenie, a algorytmy pompują ten proces w nieskończoność.
Do tego należy dodać badania Erin Buckels z 2014 — internetowe trolle charakteryzują się makiawelizmem, psychopatią i czerpią sadystyczną przyjemność z dokuczania innym, czując się bezkarnie w cyfrowym tłumie. Zamiast dyskutować z tekstem, reagują na atmosferę linczu jak bezwolne lemingi.
Wyhodowaliśmy pokolenie, dla którego destrukcja i agresja stały się normą społecznie premiowaną.
🔘 Dwie strony tego samego medalu
Mechanizmy, które opisuję, łączą się w przerażającą całość.
Z jednej strony mamy służby specjalne państw (i formacji aspirujących do miana państw), które potrafią w zaciszu gabinetów formatować jednostki, rekrutować je, organizować prowokacje i popychać do przemocy.
Z drugiej strony mamy media społecznościowe, które wykorzystują niemal identyczne narzędzia psychologiczne — nagrody, kary i społeczne naśladownictwo — by wytresować bezrefleksyjny, potulny i agresywny cyfrowy motłoch.
Nie potrzeba tu wielkiej teorii spiskowej. Wystarczy środowisko ze źle ustawionymi bodźcami.
Jeśli politycy, szkoły i media nagradzają posłuszeństwo, zamykanie się w plemionach i szczucie na przeciwników, a karzą za samodzielne myślenie — to dokładnie takie społeczeństwo ostatecznie otrzymamy.
Racjonalne, chłodne dochodzenie wymaga odwagi do kwestionowania oficjalnych narracji. Ślepa wiara w to, że pociągający za sznurki nie istnieją, to najzwyczajniej w świecie głupota, która w skrajnych przypadkach prowadzi do bycia zmanipulowanym, by dokonać zbrodni.
Grzegorz GPS Świderski
Twitter.com/gps65
t.me/KanalBlogeraGPS
Zbyt szybko zapominamy o ofiarach terroru np. w Opactwie w Jarosławiu.Właśnie zmarł trzeci zaatakowany przez Ukraińca poszkodowany.Czy coś nawet wiemy o zabójcy,czy w ogóle będzie sądzony?Może już dawno jest na Ukrainie wychwalany przez Żełeńskiego i antypolsko nastawionego mera Lwowa?
Ile putin tobie płaci za wpisy kremlowska zdziro?