Muszę nieco utemperować ego. Nie tylko moje ;). Staram się hierarchicznie pokazać, co dla poglądów osoby ma największe działanie.
Ja ustawiam, że najważniejsza jest wiara. W chrześcijaństwie kościół wpoił ludziom dogmat, że wiara jest darem bożym. Tylko zaczęły powstawać po niedługim czasie sekty. Niech tu drastycznym przykładem będzie ten przywódca, James Jones i tragedię w Jonestown w Gujanie w 1978 roku. Ten samoistny wódz i kapłan zmusił swoich wyznawców do zbrodni i samobójstw. Zginęło tam ponad 900 osób, w tym wiele dzieci. Nie było to jednak samo otrucie: część ludzi została zmuszona, zastraszona lub pozbawiona możliwości wyboru.
Ale ważna uwaga: nie każda wiara jest destrukcyjna, ale wiara pozbawiona prawa do wątpienia jest szczególnie niebezpieczna.
Czyli sama wiara może być też czymś strasznym.
Następnie ludzie opierają się na wiedzy.
Wiedzą tyle, czego się nauczyli. Więc wiedza nie zawsze jest w pełni wiarygodna, bo zależy ona od pracy użytej do nauki.
I dalej, to już jest coś biologicznego. To talent.
Nawet ciężką pracą można go nie osiągnąć. To powinno się ludziom uzmysławiać, szczególnie gdy odważają się publicznie przedstawiać swoje poglądy.
No i jeszcze twórczość. Albo kreatywność.
…
Podefiniujmy sobie:
Ego – w psychologii to część osobowości odpowiadająca za poczucie własnego „ja”, tożsamość, samoocenę i konfrontowanie własnych pragnień z rzeczywistością. W potocznym rozumieniu: wyobrażenie, jakie mamy o sobie.
1. Wiara
Zaczynam od wiary. Wiara może być potężniejsza od wiedzy, ponieważ niekoniecznie potrzebuje dowodów.
Jednak rozdzieliłbym dwie rzeczy:
- wiarę jako osobiste przekonanie o istnieniu czegoś;
- wiarę jako bezwarunkowe podporządkowanie się autorytetowi lub doktrynie.
Ta druga może prowadzić do tragedii.
2. Wiedza
Wiedza nie jest tym samym co zasób zapamiętanych informacji.
Można przeczytać tysiące książek i nadal niewiele rozumieć. Można też posiadać stosunkowo niewielką wiedzę, ale umieć ją krytycznie analizować.
Istotne są:
- jakość źródeł;
- sposób zdobywania wiedzy;
- umiejętność weryfikacji;
- świadomość własnej niewiedzy.
Wiedza bez krytycyzmu może być równie zwodnicza jak wiara.
3. Talent
Tutaj wchodzimy w biologię, genetykę i neurobiologię.
Talent to naturalne predyspozycje do określonych czynności. Niektórzy mają wyjątkową pamięć, inni słuch muzyczny, wyobraźnię przestrzenną czy zdolność dostrzegania zależności.
Talentu nie da się całkowicie oddzielić od pracy.
Talent daje przewagę początkową, praca pozwala ją rozwinąć. A brak talentu nie zawsze oznacza brak możliwości osiągnięcia dobrego poziomu.
4. Kreatywność
Kreatywność nie jest po prostu wiedzą ani talentem.
To zdolność łączenia pozornie odległych informacji, dostrzegania nowych zależności i tworzenia rozwiązań, których wcześniej nie było.
Człowiek może mieć ogromną wiedzę, a nie być kreatywny. Może mieć talent, a nie stworzyć niczego nowego.
A teraz moja propozycja: zmieniłbym Twoją hierarchię.
Nie traktowałbym tych czterech elementów jako kolejnych szczebli drabiny. One nie są tego samego rodzaju.
Zaproponowałbym taki model hierarchii naszego myślenia:
Wiara W co człowiek wierzy
Wiedza Co człowiek wie i rozumie
Talent Jakie ma naturalne predyspozycje
Kreatywność Co potrafi stworzyć z posiadanych możliwości
Krytycyzm Jak sprawdza własne przekonania
I dodałbym jeszcze jeden element: pokorę intelektualną.
Nie chodzi o umniejszanie własnej wartości. Chodzi o świadomość, że nawet bardzo inteligentny człowiek może się mylić.
I najważniejsza myśl
O wartości poglądu nie powinno decydować to, kto go głosi, ile wie ani jak bardzo w niego wierzy. Powinna decydować jakość argumentów i możliwość ich zweryfikowania.
Można mieć doktorat i głosić bzdury. Można nie mieć żadnego wykształcenia i powiedzieć coś niezwykle mądrego.
A ego? Ego często nie pozwala człowiekowi przyznać, że właśnie się pomylił.
I to jest chyba największa przeszkoda w dochodzeniu do prawdy.
"...jakość argumentów i możliwość ich zweryfikowania."
tylko problem w tym, że nie wszystko jest weryfikowalne, w tym przypadku decyduje osoba, która głosi jakieś poglądy, czy teorie, znaczenie ma tu autorytet tej osoby, który ta osoba nabyła u słuchaczy. Wiary nie da się wprost dowieść, że jest tą jedyną, słuszną, przekonać do niej może wartość, jaką przedstawia i cel jaki przedstawia.
Można porównać Stary Testament z Nowym Testamentem.
Co do Ego, za nim stoi pycha, a także próżność i chciwość, co widać i czuć w obecnych czasach, szczególnie w nauce, ludzka pycha uważa że jest blisko "Boskiej mocy", dorównuje jej, więc nie podlega krytyce, odpowiedzialności za skutki.