Wg NIK rząd Tuska złamał prawo, omijając regułę wydatkową, sztucznie zwiększył limit wydatków aż o 84,5 mld zł

1. Wczoraj sejmowa komisja finansów publicznych rozpoczęła pracę nad wykonaniem budżetu za 2025 rok na podstawie materiałów dostarczonych przez resort finansów, ale także sprawozdania pokontrolnego Najwyższej Izby Kontroli (NIK). Właśnie z Analizy wykonania budżetu przygotowanej przez NIK, wynika, że minister Domański omijając Stabilizacyjną Regułę Wydatkową (SRW), zawartą w ustawie o finansach publicznych i manipulując różnymi rodzajami wydatków, sztucznie podwyższył limit wydatków na rok 2025 i to o dziesiątki miliardów złotych NIK we wspomnianej Analizie wykonania budżetu na stronie 13 w pkt 26 zawarł jednoznaczne stwierdzenie, że „skutki finansowe stwierdzonych przez NIK nieprawidłowości w zakresie kwoty wydatków SRW, wyniosły łącznie 84,5 mld zł”.

2. Nieprawidłowości o których pisze NIK, to między innymi niewyeliminowanie zaliczek netto planowanych na zakup sprzętu wojskowego w wysokości 51,7 mld zł, co pozwoliło na zawyżenie limitu wydatków na 2025 rok, aż o 51,7 mld zł. Z kolei uwzględnienie tzw. kwocie startowej na rok 2024 ustalonej wg SRW wartości skarbowych papierów wartościowych planowanych do nieodpłatnego przekazania, zarówno jednostkom zaliczanego do sektora instytucji rządowych i samorządowych, jak i jednostkom spoza tego sektora, pozwoliło na podwyższenie limitu wydatków na 2025 o kwotę 23,6 mld zł. Ponadto w kwocie startowej na 2024 rok uwzględniono 8 mld zł tzw. opłaty mocowej, choć nie stanowi ona źródła finansowania wydatków objętych reguła wydatkową, co z kolei pozwoliło na podwyższenie limitu wydatków na 2025 rok o tę właśnie kwotę. Sumarycznie wymienione wyżej kwoty, a także drobniejsze pozycje wydatków, pozwoliły na sztuczne podwyższenie limitu wydatków na 2025 rok o wspomnianą wyżej kwotę 84, 5 mld zł i w ten sposób minister Domański, już po roku funkcjonowania rządu Tuska, nie musiał przyznawać się do klęski w prowadzeniu finansów publicznych i w związku z tym, nie musiał dokonywać drastycznych cięć wydatków budżetowych.

3. Ale z wykonaniem budżetu za 2025 rok jest związane nie tylko to drastyczne złamanie prawa w zakresie kształtowania limitu wydatków i sztucznego podwyższenia go aż o 84,5 mld zł, ale także wręcz dramatyczna rozbieżność pomiędzy planowaną wielkością dochodów, a tą rzeczywiście wykonaną. To co rzuca się w oczy to sytuacja po stronie dochodowej budżetu, otóż dochody podatkowe zostały wykonane zaledwie w wysokości 92,7% w stosunku do planowanych, co oznacza, że zabrakło do planu aż 41,5 mld zł. Domański nie zrealizował zaplanowanych dochodów we wszystkich podatków stanowiących główne źródło dochodów podatkowych, a więc zarówno z podatków pośrednich takich jak VAT czy akcyza, ale także podatków dochodowych PIT i CIT. Z VAT zabrakło do planu aż blisko 28 mld zł ,z akcyzy około 5,6 mld zł, z CIT aż około 7 mld zł, a z PIT około 3 mld zł i to w sytuacji kiedy mieliśmy do czynienia z przyzwoitym jak na warunki unijne wzrostem gospodarczym ,który w cały roku 2025 wyniósł 3,6% , a średnioroczna inflacja wyniosła 3,6%.

4. Wprawdzie deficyt budżetowy, który ostatecznie wyniósł 275, 6 mld zł, był o 13 mld zł niższy, niż planowano ( zaplanowany deficyt mógł wynieść 288,7 mld zł), ale tylko dlatego, że wydatki budżetowe zostały wykonane w zaledwie 94,4%, co oznacza, że nie zrealizowano ponad 40 mld zł wydatków budżetowych, w związku z tym, minister finansów nie musiał nowelizować budżetu. Oczywiście przy realizacji budżetu, rzadko bywa tak aby dochody i wydatki były zrealizowane w 100%, a deficyt wynosił dokładnie tyle ile zaplanowano, ale w przypadku ministra Domańskiego, szczególnie razi rozjazd pomiędzy planowanymi i wykonanymi dochodami budżetowymi, który wyniósł blisko 42 mld zł. W sytuacji kiedy baza dla wpływów z VAT, czyli nominalny wzrost PKB, wzrósł w stosunku do roku 2024, aż o 7,2% (3,6% wzrostu PKB, a średnioroczna inflacja wyniosła 3,6%) a dochody z VAT wzrosły zaledwie o 34 mld zł, to oznacza, że minister finansów mówiąc najłagodniej „ nie pilnuje” wpływów z najważniejszego podatku, który stanowi blisko 60% wszystkich wpływów podatkowych. Trzeba przy tym zwrócić uwagę, że struktura wzrostu PKB w 2025 roku, była oparta przede wszystkim na konsumpcji ,bowiem wkład spożycia do tego wzrostu wyniósł aż 3,1 pp, ( inwestycje miały ten wkład w wysokości zaledwie 0,7 pp, a eksport netto -0,1 pp), a przecież konsumpcja, co do zasady jest objęta podstawową stawką podatku VAT wynoszącą 23%.

5. Gdybyśmy funkcjonowali w dobrze zorganizowanym państwie, to już dwukrotna tak potężna różnica pomiędzy zaplanowanymi dochodami budżetowymi, a tymi faktycznie zrealizowanymi, doprowadziłaby do dymisji człowieka, który przygotowuje i wykonuje budżety państwa, czyli ministra Domańskiego. Brak w stosunku do planu 56 mld zł dochodów budżetowych w 2024 i blisko 42 mld zł w roku 2025, jak wszystko na to wskazuje, ujdzie ministrowi Domańskiemu na sucho, bowiem jego przełożony czyli premier Tusk nie specjalnie interesuje się tym, co dzieje się w finansach publicznych. Teraz jeszcze dochodzi złamanie stabilizacyjnej reguły wydatkowej wynikającej z ustawy o finansach publicznych przy pomocy manipulacji określonymi rodzajami wydatków co pozwoliło na sztuczne podwyższenie limitu wydatków na 2025 rok i tym samym uniknięcie drastycznych cięć wydatków budżetowych zaledwie po roku rządzenia.