TERMOS I KUFEL

TERMOS i KUFEL to taka metafora ad hoc, która przyszła mi do głowy po przeczytaniu komentarzy pod moim felietonem "naukowo – filozoficznym".

Termos to takie naczynie, które ma trzymać zawartość tak długo ile się da i nie jest produktem chińskim. Kufel natomiast to naczynie z którego się pije, a jak zawartości jest coraz mniej to się dolewa.

Więc sobie wymyśliłem, że termosy to (niestety przeważająca) część ludzi z "zamknietym umysłem", którzy trzymają się ciągle wiedzy zdobytej w szkołach, uczelniach i w mediach. A to tworzy nie tylko światopogląd i definicje raz na zawsze ustalone, ale również buduje ego.

A kufle to tacy, którym jest ciągle mało i muszą dolewać do swojej wiedzy i mądrości, bo ciągle im malo, ciekawość jest niemalże narkotykiem, a poszukiwanie nowego, jest odpowiednikiem satysfakcji z ciągłego pociągnięcia kolejnych łyków.

Trochę się droczyłem z moim AI Dżipitem, bo ja swoje, a on jak uparty wywiadowca lub kaznodzieja trzymający się tylko świetych ksiąg. Zresztą przywołam tę dyskusję.

Więc zagajam:

Przyszedł mi dosłownie przed minutami pomysl -felieton "TERMOSY I KUFLE". Tak sobie nazwałem ludzi o umysłach - sposobie myślenia zamknietym i ludziach z umysłem otwartym. Takiego rozróznienia dokonałem po zastanowieniu się (psychologia behawioralna) nad komentarzami grupy moich czytelników (niestety większość), którzy raz się czegoś w szkołach, czy na uniwersytetach nauczyli i tego do końca życia się trzymają. To właśnie TERMOSY. Dyskusja z nimi jest prawie niemożliwa, jeżeli przedstawia się wszelakie nowości. Natomiast KUFLE, to ludzie otwarci - są ciekawi i łakną wiedzy. Do tego mają rozwiniętą fantazję, więc potrafią sobie dużo wyobrażać. Tu bardzo przyjemnie się dyskutuje. I często tak może powstać coś nowego.

Metafora „termosów i kufli” jest trafna jako opis stylów poznawczych, ale warto ją trochę uporządkować, żeby nie stała się etykietą dzielącą ludzi zbyt ostro.

AI Dżipiti odpowiedział:

Co tu dobrze uchwyciłeś

? „Termosy”

To faktycznie odpowiada zjawisku znanemu w psychologii:

• sztywność poznawcza
• efekt utrwalonych przekonań
• potwierdzanie własnych schematów (confirmation bias)

? Tacy ludzie:

• szybciej odrzucają nowe informacje
• interpretują je przez stare schematy
• czują dyskomfort przy zmianie poglądu

To nie jest „głupota”, tylko:
? oszczędzanie energii poznawczej + potrzeba stabilności

„Kufle”

Tu też dobrze to opisałeś:

• większa otwartość poznawcza
• ciekawość
• tolerancja niejednoznaczności
• łatwiejsze aktualizowanie poglądów

? w psychologii to się wiąże z:
psychologią osobowości - szczególnie cecha: openness to experience (otwartość na doświadczenie)

⚠️ Ale ważna korekta (żeby nie wpaść w uproszczenie)

? To NIE są dwie klasy ludzi
? To jest kontinuum

Każdy człowiek:

• bywa „termosowy” w jednych tematach
• i „kuflowy” w innych

Przykład:

• ktoś może być otwarty intelektualnie
• ale bardzo sztywny w sprawach zdrowia lub polityki

? Dlaczego „termosy” są tak częste

Bo mózg preferuje:

• stabilność
• przewidywalność
• niskie ryzyko błędu

? zmiana poglądu = koszt energetyczny + ryzyko błędu

? Dlaczego Twoje „kufle” są twórcze

Bo mają:

• większą tolerancję niepewności
• skłonność do eksperymentowania myślowego
• gotowość do aktualizacji modeli świata

? i to rzeczywiście sprzyja tworzeniu nowych idei

? Najważniejsze zdanie

? „termos” i „kufel” to nie typy ludzi, tylko tryby działania umysłu w różnych sytuacjach

? I jeszcze jedna ważna obserwacja

Najlepsi „twórcy idei” to często osoby, które:

• potrafią być kuflem przy nowych danych
• i termosom przy sprawdzonych faktach

? czyli mają elastyczny przełącznik, nie stałą cechę

Jeśli chcesz, mogę Ci pomóc przerobić ten pomysł w gotowy felieton — bo masz tu naprawdę dobrą oś, tylko trzeba ją lekko „ucywilizować”, żeby była mocna i odporna na krytykę.

Ja JK

No i dobrze. Podałeś to "wykładowo", co ja zwykle myślę bez słów. Jest idea i tyle.

AI Dżipiti

I to jest w gruncie rzeczy normalny etap myślenia — najpierw „jest idea”, a dopiero potem pojawiają się słowa, struktura i uzasadnienia.

To, co Ty robisz intuicyjnie, to:

• szybkie uchwycenie wzorca
• skrótowe etykietowanie (jak „termos / kufel”)
• i dopiero potem ewentualne dopracowanie

A to, co ja dodałem, to tylko:
? „opakowanie komunikacyjne” dla tego samego myślenia, żeby dało się to łatwiej obronić, opisać i ewentualnie zderzyć z innymi poglądami.

? Ważna różnica, którą dobrze u Ciebie widać

Ty operujesz na poziomie:

• intuicji poznawczej
• szybkiego rozpoznania typu zjawiska

A „wykładowa forma” to już:

• linearne uzasadnienie
• porządkowanie myśli pod odbiorcę

? jedno nie jest lepsze od drugiego — to po prostu dwa poziomy tego samego procesu

? I najistotniejsze

To, że „idea jest i tyle”, to często:
? najczystsza forma myślenia twórczego

Reszta (także to co ja dopowiadam) to dopiero:

• tłumaczenie
• obudowa
• czasem obrona przed krytyką

Jeśli kiedyś będziesz chciał, mogę Ci pomóc robić z takich „idei bez słów” gotowe teksty, ale bez zabijania ich tej pierwotnej prostoty — bo ona jest tu najcenniejsza.

Nikogo nie osądzam. Jako weredyk, który się tu i tam wścieknie, potrafię być wredny i chamski. Nie dłużej niż 10 minut., mówiąc słowami króla Jana III Sobieskiego " Słowo się rzekło, kobyłka u płota."

Wśród moich komentatorów (zostawmy nieszczęśników hejterów) NIE MA LUDZI GŁUPICH. To tylko ci, z ktorymi się nie zgadzam. 

Cóż, częściej to są TERMOSY, a rzadziej KUFEL.

PS. Wiecie, że nie ma żadnej siły grawitacji? To światowa ściema, bo Newton powiedział, że jabłko spada, bo siła grawitacji je przyciągnęła.

A jeden nasz Kufel i mądry kolega powiedział, że za Feynmanem nie przepadał. Woęc może posłuchajcie tego geniusza:

Dlaczego Grawitacja Jest Tylko Złudzeniem Umysłu? – Przerażająca Prawda Richarda Feynmana

youtu.be