Jak korzystać z AI?

Za­nim co­kol­wiek na­pi­szę, za­wsze prze­pro­wa­dzam ba­da­nia źró­dło­we te­ma­tu — daw­niej ro­bi­łem to przy po­mo­cy bi­blio­tek i en­cy­klo­pe­dii, po­tem gu­glo­wa­nia, a dziś tym wszyst­kim plus AI. To je­st nie­zbęd­ne, by co­kol­wiek sen­sow­ne­go na­pi­sać. Mnie be­le­try­sty­ka i fik­cja nie in­te­re­su­je, ja pi­szę tyl­ko o kwe­stia­ch, któ­re wy­pły­wa­ją z ba­dań na­uko­wy­ch, a te trze­ba ja­koś zna­leźć, po­znać, prze­two­rzyć i zro­zu­mieć — AI bar­dzo uła­twia i przy­spie­sza ten pro­ces. Jed­nak trze­ba umieć z niej sko­rzy­stać.

  Ponieważ zawsze staram się pisać rzeczowo i poprawnie, to wielu wydaje się to nieludzkie i uznają, że to nie ja piszę, tylko AI. Tu przykłady moich starych notek, które przez współczesne detektory AI i wielu ludzi uznawane są za napisane przez ChatGPT, mimo że napisałem to dawno przed jego powstaniem:

• Czy ograniczać wolność, czy władzę? (2013) - 82.17% AI GPT
• Tylko państwo zapewnia szczęście (2013) - 83.18% AI GPT
• Ewolucjonizm kontra kreacjonizm (2014) 87.35% AI GPT
• Jestem kreacjonistą (2012) - 88.18% AI GPT

  Co ciekawe, notkę, którą w 80% napisał mi ChatGPT, a ja to tylko w 20% skorygowałem, detektory AI uznają za całkowicie napisaną przez człowieka:

• Summa Pecuniae Digitalis - (2025) 0% AI GPT

  A tu wyjaśniam, dlaczego deprecjonowanie cudzej pracy oskarżeniami korzystania z AI są destrukcyjne dla kultury i dyskursu publicznego:

• Detektory AI

  Co jeszcze ciekawsze, z badań wynika, że język polski najlepiej nadaje się do promptowania — lepiej niż angielski czy chiński! Napiszę o tym osobną notkę, bo to bardzo pasjonujące. To wynika częściowo z gramatyki języka, ale też jest uwarunkowane polską historią i naszą mentalnością, której przez wieki nabraliśmy.

  A tu do­bre ra­dy, któ­re dał PROMP­TO­WY na X dotyczące tego, jak korzystać z AI:

Pra­cu­ję ze sztucz­ną in­te­li­gen­cją dzień w dzień od po­nad 2 lat. Te za­sa­dy spraw­dza­ją się w każ­dej sy­tu­acji!

Pre­cy­zja po­nad ogól­ni­ki

Uni­kaj ha­seł w sty­lu: "na­pi­sz o mar­ke­tin­gu". Sto­suj kon­kre­ty: "na­pi­sz 500 słów o mar­ke­tin­gu tre­ści dla bran­ży e-com­mer­ce; ton: pro­fe­sjo­nal­ny, ale przy­stęp­ny; gru­pa do­ce­lo­wa: wła­ści­cie­le skle­pów w wie­ku 25–40 lat".

Na­daj AI kon­kret­ną ro­lę

Po­le­ce­nie "Je­steś star­szym co­pyw­ri­te­rem z 15-let­nim do­świad­cze­niem" da znacz­nie lep­szy efekt niż zwy­kłe "po­móż mi na­pi­sać tek­st". Przy­ję­cie od­po­wied­niej per­spek­ty­wy zmie­nia wszyst­ko.

Zło­ta struk­tu­ra: Kon­tek­st + Za­da­nie + For­mat

Za­wsze sto­suj tę ko­lej­no­ść. Naj­pierw wy­ja­śnij tło sy­tu­acji, po­tem okre­śl za­da­nie, a na koń­cu wskaż, w ja­kiej for­mie chce­sz otrzy­mać wy­nik. Nie od­wra­caj te­go sche­ma­tu.

Po­ka­zuj, za­mia­st tyl­ko opi­sy­wać

Przy­kła­dy dzia­ła­ją le­piej niż in­struk­cje. Za­mia­st two­rzyć dłu­gie opi­sy, do­star­cz 2–3 wzo­ry (prób­ki) te­go, cze­go ocze­ku­je­sz.

Okre­śl, cze­go NIE chce­sz

Sto­suj tzw. ne­ga­tyw­ne po­le­ce­nia: "bez ogól­ni­ków", "bez wstę­pów w sty­lu 'w dzi­siej­szy­ch cza­sa­ch'", "bez kor­po­mo­wy". Ja­sne po­sta­wie­nie gra­nic zna­czą­co pod­no­si ja­ko­ść od­po­wie­dzi.

Udo­sko­na­laj me­to­dą ite­ra­cji

Pierw­sze po­le­ce­nie to do­pie­ro szkic. Do­py­tuj, do­pre­cy­zo­wuj i bu­duj ko­lej­ne za­py­ta­nia na ba­zie po­przed­ni­ch od­po­wie­dzi. Pa­mię­taj, że AI za­cho­wu­je kon­tek­st roz­mo­wy.

Łań­cu­ch po­le­ceń (Cha­in of Tho­ught)

Zło­żo­ne za­da­nie roz­bij na se­rię mniej­szy­ch za­py­tań. Każ­de ko­lej­ne po­win­no ba­zo­wać na po­przed­nim. Nie pró­buj za­ła­twić wszyst­kie­go jed­nym klik­nię­ciem.

Me­ta­promp­ting

Za­py­taj wpro­st: "Jak mo­gę ulep­szyć to po­le­ce­nie, aby uzy­skać lep­szy wy­nik?". Po­zwól sztucz­nej in­te­li­gen­cji po­móc Ci w pi­sa­niu sku­tecz­niej­szy­ch in­struk­cji.

Ton i gru­pa do­ce­lo­wa to pod­sta­wa

Te dwa pa­ra­me­try od­po­wia­da­ją za 80% osta­tecz­ne­go efek­tu. Ni­gdy ich nie po­mi­jaj – styl wy­po­wie­dzi mu­si być do­pa­so­wa­ny do od­bior­cy.

Te­stuj róż­ne for­ma­ty

Li­sta punk­to­wa­na, esej, dia­log czy ra­port? Ta sa­ma tre­ść przed­sta­wio­na w in­nym for­ma­cie mo­że mieć zu­peł­nie in­ną war­to­ść użyt­ko­wą. Eks­pe­ry­men­tuj.

  Ni­żej je­st hi­sto­ria, z któ­rej wnio­sek je­st pro­sty, choć wie­lu wo­li go nie wi­dzieć: promp­to­wa­nie to nie zabawka — to kom­pe­ten­cja! Cza­sem — do­słow­nie — ra­tu­ją­ca zdro­wie.

  W 2025 ro­ku opi­sa­no przy­pa­dek męż­czy­zny, któ­ry chciał po­pra­wić swo­je zdro­wie, uni­ka­jąc chlor­ku so­du. Za­py­tał więc mo­del ję­zy­ko­wy o sub­sty­tut so­li. LLM, ro­zu­mu­jąc na po­zio­mie che­micz­nej ana­lo­gii, wspo­mniał, że w pew­ny­ch za­sto­so­wa­nia­ch tech­nicz­ny­ch bro­mek so­du przy­po­mi­na chlo­rek so­du. Czło­wiek zin­ter­pre­to­wał to ja­ko zie­lo­ne świa­tło do je­dze­nia tej sub­stan­cji. Przez trzy mie­sią­ce „so­lił” brom­kiem wszyst­kie po­sił­ki.

  Efekt? Kla­sycz­ny bro­mi­zm: pa­ra­no­ja, oma­my słu­cho­we, ha­lu­cy­na­cje, uro­je­nia prze­śla­dow­cze, wy­syp­ka, za­bu­rze­nia elek­tro­li­to­we, ujem­na lu­ka anio­no­wa i dra­ma­tycz­na hi­per­chlo­re­mia (fał­szy­wa — bo apa­ra­tu­ra nie od­róż­nia brom­ku od chlor­ku). Za­mia­st po­pra­wy zdro­wia był SOR, od­dział psy­chia­trycz­ny i dłu­gie le­cze­nie in­ten­syw­ny­mi wle­wa­mi Na­Cl, któ­re stop­nio­wo wy­pie­ra­ło bro­mek z or­ga­ni­zmu.

  To nie by­ła wi­na AI w sen­sie ogól­nym. To by­ła wi­na złe­go py­ta­nia, złej in­ter­pre­ta­cji i nie­umie­jęt­ne­go ob­cho­dze­nia się z na­rzę­dziem, któ­re w rę­ka­ch oso­by nie­zrów­no­wa­żo­nej sta­je się wzmac­nia­czem ob­se­sji.

  LLM-y nie są nie­bez­piecz­ne sa­me w so­bie. Nie­bez­piecz­ny je­st użyt­kow­nik, któ­ry nie wie, jak o coś py­tać i jak in­ter­pre­to­wać od­po­wie­dzi. W in­for­ma­ty­ce je­st do­brze zna­ne po­wie­dze­nie "Gar­ba­ge in, gar­ba­ge out" (śmie­ci wcho­dzą, śmie­ci wy­cho­dzą), któ­re moż­na za­sto­so­wać w każ­dej dzie­dzi­nie ży­cia, też do uży­cia LLMów.

  Dla­te­go:

• ➡️ kto nie uczy się promp­to­wa­nia,
• ➡️ kto nie wy­ra­bia w so­bie in­tu­icji kon­tek­sto­wej,
• ➡️ kto nie ro­zu­mie róż­ni­cy mię­dzy od­po­wie­dzią tech­nicz­ną a prak­tycz­ną,
• ➡️ kto nie roz­po­zna­je ha­lu­cy­na­cji mo­de­lu,
• ➡️ kto trak­tu­je AI jak wy­rocz­nię za­mia­st ja­ko na­rzę­dzie,

ten prę­dzej czy póź­niej wej­dzie w po­dob­ną pu­łap­kę.

  Nie dla­te­go, że AI je­st „zła”, tyl­ko dla­te­go, że świat — tak­że cy­fro­wy — nie wy­ba­cza na­iw­no­ści. Roz­wią­za­niem nie je­st uni­ka­nie LLM-ów. Roz­wią­za­niem je­st na­ucze­nie się, jak z ni­mi roz­ma­wiać.

Grzegorz GPS Świderski
Kanał Blogera GPS
GPS i Przyjaciele
X.GPS65

Tagi: gps65, AI, prompt.