KMDR BOLESŁAW ROMANOWSKI PATRON 3 FLOTYLLI. ROCZNICA URODZIN. Jeden z najbardziej zasłużonych dowódców Polskiej Marynarki Wojennej w dywizjonach okrętów podwodnych; ORP „Sęp”, ORP „Wilk”, ORP „Sokół”, ORP „Dzik”, ORP „Jastrząb” Dowódca niszczyciela ORP ,,Błyskawica" W czasie w wojny 1939 uczestniczył w walkach w obronie Wybrzeża, nst. w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. Po powrocie do Polski, w 1950 r represjonowany, aresztowany i zwolniony ze służby. Musiał na kilka lat zdjąć marynarki mundur.
Urodził się 21marca 1910, w Varakļāni, Łotwa. W 1920 przeniósł się z rodziną do wsi Grabówno w pow wyrzyskim (obecnie pilskim). Po ukończeniu Gimnazjum Państwowego w Nakle nad Notecią i zdaniu matury w 1929 został przyjęty na Wydział Morski Szkoły Podchorążych Marynarki Wojennej.
W 1932 r ukończył szkołę z 15 lokatą i otrzymał promocję na oficera w korpusie morskim. Rok później zaliczył Kurs Aplikacyjny i został oficerem wachtowym torpedowca ORP ,,Kujawiak".
W 1935 r został przeniesiony na okręt podwodny ORP ,,Żbik" gdzie został oficerem nawigacyjnym.
Dwukrotnie, w 1935 i 1937 r odbył Kurs Podwodnego Pływania, i był oficerem wachtowym okrętu transportowego ORP ,,Wilia", p.o. oficera sygnałowego niszczyciela ORP ,,Wicher", kierownikiem referatu w Wydziale Mobilizacyjnym Dowództwa Floty oraz flagowym nawigatorem i sygnalistą dywizjonu kontrtorpedowców.
W latach 1938-1939 był słuchaczem Kursu Oficerów Broni Podwodnej. Znał język angielski i francuski. Pierwsze stanowisko służbowe objął w Kadrze Szeregowych Floty, jako dowódca plutonu.
.
II WOJNA ŚWIATOWA
Na krótko przed rozpoczęciem II wojny światowej wyznaczono go na oficera broni podwodnej i czasie kampanii wrześniowej służył na tym stanowisku na okręcie podwodnym ORP ,,Wilk" w Zatoce Gdańskiej.
Postawił na wysokości Helu zagrody minowe, a po wyczerpaniu możliwości działań załoga okrętu podjęła bardzo ryzykowną, ale udaną próbę przedostania się przez Cieśniny Duńskie (Oresund) do Wielkiej Brytanii. ORP ,,Wilk" wydostał się z Morza Bałtyckiego 13/14 września i po 6 dniach żeglugi 20 września przybył do Wielkiej Brytanii.
Od 1939 do 1941 r porucznik marynarki Bolesław Romanowski dalej pływał na ORP ,,Wilk", który odbywał patrole na Morzu Północnym.
W 1941 r. objął funkcję dowódcy okrętu ORP ,,Sokół", który brał udział w blokadzie portu Brest we Francji. W tym samym roku został mianowany dowódcą okrętu podwodnego ORP ,,Jastrząb".
Jako pierwszy przeprowadził swoją jednostkę przez Ocean Atlantycki.
2 maja 1942 r podczas rejsu konwoju PQ-15 po Morzu Norweskim do Murmańska, ORP ,,Jastrząb" został omyłkowo wzięty za jednostkę niemiecką i ostrzelany przez norweski niszczyciel St. Albans i brytyjski trałowiec HMS Seagull.
Okręt został zaatakowany bombami głębinowymi a po wynurzeniu na powierzchnię został ostrzelany. W wypadku tym zginęło 5 członków załogi polskiego okrętu oraz brytyjski oficer łącznikowy. 6 członków załogi zostało rannych w tym sam Romanowski.
Okręt na skutek zniszczeń nie nadawał się do dalszego rejsu i musiał zostać samozatopiony. Uszkodzony okręt zatopiono w pobliżu 71°30′N 12°32′E.
Romanowski postrzelony został w obie nogi, a po pobycie w rosyjskim szpitalu i powrocie do Anglii znajdował się w dyspozycji Komendy Morskiej Północ.
Do służby wrócił pod koniec 1942 r. Objął dowództwo na okręcie ORP ,,Dzik". Wraz z załogą odnosił duże sukcesy na Morzu Śródziemnym i Morzu Egejskim. Zatopiono 5 statków, 3 promy desantowe i zabezpieczono desant na Sycylii.
.
PO WOJNIE.
Jako jeden z nielicznych oficerów zdecydował się wrócić do Polski. Dowodził grupą marynarzy obozu repatriacyjnego. Podjął współpracę z Polską Misją Morską w Wielkiej Brytanii i wyznaczony na dowódcę niszczyciela ORP ,,Błyskawica" skompletował dla niego załogę, z którą w 1947 r przyprowadził okręt do Polski.
Po powrocie do kraju wyznaczony został na dowódcę okrętu podwodnego ORP ,,Sęp". Od roku 1948 dowodził Dywizjonem Okrętów Podwodnych.
.
W CZASACH PRL.
W 1950 r w ramach represji stalinowskich w stosunku do przedwojennych oficerów, został zwolniony i aresztowany, po czym zmuszono go do opuszczenia Wybrzeża. Po blisko 3 miesiącach odzyskuje wolność.
Przeniósł się do Poznania, gdzie pracował jako starszy referent w Państwowej Centrali Drzewnej. Następnie zamieszkał w Bydgoszczy, pracując jako urzędnik w firmie współpracującej z Polskim Rejestrem Statków.
Na fali odwilży politycznej 1956 r, za namową gen brygady Józefa Kuropieskiego wrócił do Gdyni i na wniosek Komisji Rehabilitacyjnej Marynarki Wojennej został ponownie wcielony do Marynarki Wojennej.
Otrzymał jednocześnie awans do stopnia komandora. W 1957 r został flagowym minerem Oddziału IX Sztabu Głównego. Od 1958 r przez rok był szefem Oddziału Naukowo-Wydawniczego Sztabu Głównego Marynarki Wojennej.
Do 1961 r zajmował stanowisko kierownika Wydziału Praktyk Wyższej Szkoły Marynarki Wojennej ds. okrętów i praktyki morskiej. W latach 1959-1964 pełnił funkcję zastępcy komendanta tej uczelni. Był czlonkiem komisji, która opracowała nowy Regulamin Służby Okrętowej. W 1958 r był konsultantem na planie filmu ,,Orzeł".
Będąc zapalonym żeglarzem na wniosek Głównej Kwatery Związku Harcerstwa Polskiego, która poprosiło o oddelegowanie słynnego Komandora zostaje pierwszym kapitanem ,,Zawiszy Czarnego", flagowego żaglowca szkolnego należącego do Centrum Wychowania Morskiego. Odbył na nim 12 rejsów na Morzach Bałtyckim i Północnym.
W związku z pogarszającym się stanem zdrowia przeniesiony został w 1964 r do rezerwy. Zasiadał jako ławnik w Izbie Morskiej w Gdyni. Wszedł również w skład komisji badającej wypadek na ORP ,,Błyskawica" z 1967 r.
Był żonaty z Heleną Sobieszczańską (1910-1982), z którą mieli córki Zofię i Wandę oraz syna Andrzeja, tragicznie zmarłego w 1957 r.
.
ODSZEDŁ NA WIECZNĄ WACHTĘ.
Komandor Bolesław Romanowski zmarł nagle 12 sierpnia 1968 r w Szpitalu Marynarki Wojennej w Oliwie. Miał 58 lat. Został pochowany z honorami wojskowymi na Cmentarzu Witomińskim w Gdyni.
.
UPAMIĘTNIENIE
Dla uczczenia pamięci kmdr Bolesława Romanowskiego 12 października w 1985 r jego imię otrzymała 3 Flotylla Okrętów w Gdyni.
Jego imie nosi: jedna z gdyńskich ulic.
7 Gdańska Integracyjna Drużyna Harcerska „Keja”
Zespół Szkół Żeglugi Śródlądowej w Nakle nad Notecią.
25 września 1997 r. imię komandora Bolesława Romanowskiego nadano Szkole Podstawowej w Miasteczku Krajeńskim.
W 40 rocznicę powrotu ORP ,,Błyskawica" do Polski przed siedzibą dowództwa 3 Flotylli Okrętów odsłonięto jego popiersie.
.
ODZNACZENIA
Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 8409
Krzyż Walecznych (dwukrotnie)
Medal Morski (czterokrotnie)
Srebrny Krzyż Zasługi (dwukrotnie)
Medal Zwycięstwa i Wolności 1945
Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk
Distinguished Service Cross
1939–1945 Star
Atlantic Star z klamrą „France and Germany”
Africa Star
Italy Star
Defence Medal
War Medal 1939–1945.
.
PUBLIKACJE
Bolesław Romanowski napisał wielokrotnie wznawianą książkę „Torpeda w celu!” pierwsze wydanie w 1958, będącą jego pamiętnikiem z lat II wojny światowej. Historia w niej opisana zaczyna się w momencie, kiedy został oficerem broni podwodnej na ORP „Wilk”, a kończy ją powrót do Polski na pokładzie ORP „Błyskawica”.
Autor artykułów w Przeglądzie Morskim dotyczących działań polskich okrętów podwodnych w II wojnie światowej. Przetłumaczył też książkę Roberta Le Serreca „Dookoła świata. 5 lat pod żaglami tuńczykowca.”
W 2004 r została opublikowana biografia „Komandor Bolesław Romanowski” Sławomira Łanieckiego.
Ota Pavel opisał swoje spotkanie z komandorem, nazywał go admirałem Romanowskim i kapitanem Czesławem Obrębskim na pokładzie ORP „Sęp” w zbiorze opowiadań ,,Łodzią podwodną na ryby" w „Śmierć pięknych saren". ,,Jak spotkałem się z rybami”.
-----------------------------