Wczorajsza debata w Sejmie o pożyczce SAFE przyniosła „plusy ujemne” wiceminister Sobkowiak-Czarneckiej

1. Wczorajsza informacja bieżąca, miała zostać wykorzystana przez klub sejmowy PSL-u na pochwalenie się skutecznością pożyczki SAFE dla rozwoju polskiego przemysłu zbrojeniowego i jednocześnie wesprzeć pozycję ministra obrony Władysława Kosiniaka-Kamysza, który ją podpisywał razem z ministrem Domańskim, łamiąc w ten sposób art 89 Konstytucji RP. Stało się jednak inaczej do Sejmu w imieniu resortu obrony przyszła wiceminister Magdalena Sobkowiak-Czarnecka, która od jakiegoś czasu wykorzystuje wszelkie możliwości, aby się podlansować, stąd między innymi rolki nagrywane zarówno z żołnierzami, z którymi je grochówkę, jak i pracownikami zakładów zbrojeniowych, którym tłumaczy jakim to „zbawieniem” dla ich przedsiębiorstw jest pożyczka SAFE. Pani minister zakładała, że podczas tej trwającej zwykle 1,5 godziny debaty zabłyśnie i zbierze mówiąc językiem byłego prezydenta Lecha Wałęsy „plusy dodatnie”, okazało się jednak, że aktywność opozycji w tej debacie, spowodowała, że były to raczej „plusy ujemne”.

2. Zabierając głos w tej debacie przypomniałem, że pożyczka SAFE została zaciągnięta ze złamaniem prawa, a dokładnie art 89 Konstytucji RP, bowiem duże zagraniczne zobowiązania finansowe, a pożyczka z odsetkami to kwota przynajmniej 360 mld zł ( obecnie ok 9% PKB), więc powinno się odbyć na podstawie ustawy i to ratyfikowanej przez Prezydenta RP. Prezydent Nawrocki ustawę zawetował i przygotował własną, ale ta została zamrożona przez marszałka Czarzastego w tej sytuacji rząd zdecydował się ją zaciągnąć bez ustawy, ale sam premier Tusk pod umową pożyczkową nie chciał się podpisywać i do tego wydelegował wicepremiera Kosiniaka-Kamysza i ministra Andrzeja Domańskiego. Do tej pory, a umowa została podpisana w maju, Polska otrzymała dopiero zaliczkę w wysokości 6,5 mld euro, a więc około 28 mld zł, a do zakładów zbrojeniowych na koniec czerwca tego roku, przekazano zaledwie 157 mln zł ( a więc poniżej 1% środków). Przypomnijmy, że wtedy kiedy ta I transza została przekazana przez KE do Polski, zarówno wicepremier Kosiniak-Kamysz jak i pełnomocnik rządu ds. programu SAFE Magdalena Sobkowiak-Czarnecka zapewniała ,że środki te błyskawicznie zostaną przekazane zakładom zbrojeniowym w Polsce, z którymi wcześniej podpisano umowy na sprzęt wojskowy albo aneksy do tych wcześniej zawartych. Przekazanie zaledwie 157 mln zł z 28 mld zł, niestety nie jest niespodzianką, minister finansów Andrzej Domański naciskał na zawarcie umowy pożyczkowej z KE, nie dlatego, że chce szybko uzbrajać polską armię, ale dlatego, ze potrzebuje środków zewnętrznych na finansowanie płynności budżetowej, przy wynoszącym blisko 272 mld zł deficycie budżetowym i w sytuacji kiedy dochody podatkowe po 3 kwartałach tego roku, są mniejsze od tych planowanych, aż o 48 mld zł.

3. Co więcej co i rusz w związku z realizacją SAFE, pojawiają się problemy, przed którymi ostrzegaliśmy rządzących, a więc nie tylko przekazywanie kolejnej transzy dopiero po precyzyjnym rozliczeniu otrzymanej zaliczki, ale także terminy realizacji poszczególnych umów. Graniczną datą finansowania zakupów uzbrojenia z tej pożyczki jest grudzień 2030 roku i mimo tego,że do końca tego terminu jest jeszcze ponad 4 lata, to realizacja wielu poważnych kontraktów jest w tym terminie niemożliwa i w związku z tym polski rząd już teraz „błaga” Brukselę o wydłużenie tego terminu. Nie jest jasne czy zmiana unijnego rozporządzenia w sprawie realizacji SAFE, będzie możliwa więc wszystko na to wskazuje, że już na przykład zakupu czterech latających samolotów cystern do tankowania w powietrzu nie będzie można z tych środków sfinansować, a te akurat zakupy miały być jednym z priorytetów. Media donoszą także, że „za zakupy zbrojeniowe przepłacamy minimum dwukrotnie „, bo jest pożyczka SAFE i pieniędzy się nie liczy, a jak koś oferuje coś taniej, to z przetargu go się eliminuje”, ale do tych informacji minister Sobkowiak w ogóle się nie ustosunkowała.

4. Przypomnijmy, że w ramach wynoszącej 43,7 mld euro unijnej pożyczki SAFE, podpisano 62 kontrakty ( 50 nowych umów i 12 już podpisanych wcześniej umów aneksowano) na kwotę 124 mld zł ( ponad 2/3 całej wartości pożyczki), ale w związku z tymi zakupami polska armia, niestety nie pozyskała żadnej nowej zdolności wojskowych. mówieniach, te na bardzo ważny dla polskiej armii sprzęt w ramach podpisanych jeszcze za rządów Prawa i Sprawiedliwości umów ramowych jak np. Kraby (96 sztuk), Borsuki teraz w wersji pływającej (146 sztuk), baterie przeciwlotnicze i tysiące różnego rodzaju wozów specjalistycznych, ale także sprzęt drobny jak hełmy czy kamizelki kuloodporne, a te ostatnie rodzaje sprzętu powinny być finansowane z budżetu państwa, a nie z hucznie ogłaszanych pożyczanych za granicą środków.

5. Okazuje się także, że sama pożyczka SAFE okazała wcale taka atrakcyjna jak przekonuje minister Sobkowiak, na poziomie unijnym ze 150 mld euro rozdysponowano tylko 130 mld euro , a na pozostałe 20 mld euro nie było chętnych. Co więcej z 19 krajów pośród których KE rozdysponowała owe 130 mld euro, tylko 13 podpisały umowy z Brukselą, więc jest coraz bardziej prawdopodobne, że niektóre z tej 6-stki zrezygnują z przydzielonych im środków i do powtórnego rozdziału zostanie więcej niż 20 mld euro. Minister w odpowiedzi zadeklarowała, że Polska będzie zabiegała o dodatkowe środki z tej pożyczki, choć już widać gołym okiem, że pieniądze z niej są wydatkowane nieefektywnie, co więcej w niezwykłym pośpiechu, co nie służy nie tylko racjonalności zakupów uzbrojenia, ale także cen, które resort obrony jest gotowy za nie płacić.

6. A więc z debaty, na której minister Sobkowiak miała się podlansować, niewiele wyszło, posłowie opozycyjni wyciągnęli na światło dzienne tyle mankamentów tej pożyczki, że wiceszefowa resortu obrony, musiała się przede wszystkim tłumaczyć. A ponieważ to wyjaśnianie wątpliwości i tłumaczenie w sprawie pożyczki SAFE, wyraźnie minister Sobkowiak nie szło, więc tego długo przygotowywanego występu w Sejmie, nie będzie mogła uznać za udany, czyli mówiąc językiem Lecha Wałęsy, zdobyła wczoraj „plusy ujemne”.