Mimo spadku PKB w 2020 dochody budżetowe wyższe...

Mimo spadku PKB w 2020 roku, dochody budżetowe wyższe od planowanych
 
1. W tym tygodniu w Sejmie miała miejsce debata nad wykonaniem budżetu i założeń polityki pieniężnej w 2020 roku, w której udział wzięli między innymi minister finansów, prezes NIK, a także prezes NBP.
Opozycja szczególnie oczekiwała na analizę wykonania budżetu i założeń polityki pieniężnej w 2020 roku przedstawianej przez prezesa NIK Mariana Banasia ale chyba doznała zawodu, ponieważ Izba pozytywnie oceniła realizację budżetu.
W tej analizie szczególnie podkreślono, że mimo tego iż PKB w 2020 roku w Polsce spadło o 2,7%, to dochody budżetu państwa wyniosły blisko 420 mld zł i były wyższe o 5,3% od planowanych.
Co więcej mimo tego, że wydatki budżetowe były zaledwie o 0,6% niższe od limitu ustawowego (wyniosły 504,8 mld zł) to deficyt budżetowy był o aż o 22,3% niższy od kwoty zaplanowanej i wyniósł 88,5 mld zł , zamiast planowanych 109,3 mld zł.
 
2. Jak podkreśla NIK dochody budżetowe zrealizowano w wysokości 370,3 mld zł, a więc były one o 3 mld zł (0,8%) wyższe od dochodów wykonanych w 2019 roku, a więc przed kryzysem gospodarczym wywołanych pandemią koronawirusa.
Było to możliwe dzięki wyższym dochodom z VAT o 3,7 mld zł, oraz podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) o 1,3 mld zł i jednak niższych dochodach z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) o 1,6 mld zł i podatku akcyzowego o 0,6 mld zł.
Osiągnięcie wyższych dochodów z VAT i CIT w 2020 roku niż w roku 2019, mimo tego, że polską gospodarkę dotknęła recesja, czego wyrazem był spadek PKB o 2,7%, zasługuje na szczególne podkreślenie.
 
3. Ważną kwestią podniesioną w analizie NIK jest omówienie wydatków na zapobieganie, przeciwdziałanie i zwalczanie pandemii COVID-19 oraz ograniczanie jej negatywnych skutków.
Jak podkreśla NIK z budżetu państwa wydano na ten cel 15,7 mld zł, natomiast ze środków europejskich 7,6 mld zł, pozostałą ich ogromną część sfinansowano ze środków pozabudżetowych, co Izba ocenia krytycznie pisząc o zaburzeniu przejrzystości realizacji budżetu.
W sposób pozabudżetowy wydatkowano na ten cel kwotę 156,2 mld zł zarówno przez Tarczę Finansową zarządzaną przez Polski Fundusz Rozwoju jak i Fundusz Przeciwdziałania COVID-19 umiejscowiony w Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) finansujący z kolei kolejne tarcze antykryzysowe.
 
4. NIK podkreśla, że emisja obligacji przez te dwa podmioty w celu obsługi wydatków na obydwa rodzaje tarcz w przyszłości obciąży Skarb Państwa i wprawdzie nie jest ujawniana w długu liczonym wg metodologii krajowej , natomiast jest ujawniana w wielkości deficytu sektora finansów publicznych i długu publicznego liczonych wg. metodologii unijnej.
Jak zauważa NIK wg metodologii krajowej dług publiczny w relacji do PKB wzrósł z 43,2% do 47,8% (czyli o 4,6 pkt. procentowego) to wg metodologii unijnej ten wzrost był wyraźnie wyższy, wyniósł 11,9% pkt procentowego, a relacja do PKB wynosi 57,5%.
Mimo tego Polska jest jednym z 13 krajów UE, które spełniają tzw. kryterium z Maastricht czyli mają dług publiczny niższy od 60% PKB, przy średniej dla całej UE wynoszącej 90,7%, a dla strefy euro aż 98%.
 
5. Przy tej okazji należy podkreślić, że mimo recesji w 2020 roku dochody budżetu państwa w latach 2015-2020 sumarycznie wzrosły o 45,2%, mimo tego, że w tym czasie były liczne obniżki stawek i zwolnienia zarówno w podatku CIT jak i PIT.
Mimo obniżenia stawek i zwolnień dochody z podatku VAT w tym okresie wzrosły o 49,9%, z podatku CIT o 60%, natomiast z podatku PIT o 41,6% co jest dowodem na zdecydowaną poprawę szczelności polskiego systemu podatkowego.
Ponadto na podkreślenie zasługuje zmniejszenie przez kolejny rok z rzędu luki w podatku VAT z 12,1% wpływów z tego podatku w 2019 roku do 10,8% w roku 2020, mimo jak już wspominałem, recesji w polskiej gospodarce.