"Odyseja" Nolana jest o upadku gościnności

Grzegorz GPS Świderski, 31.07.2026

Głównym przekazem Nolana w jego ekranizacji "Odysei" jest to, że wojna trojańska i jej okrucieństwa i oszustwa doprowadziły do upadku epoki herosów. Upadek piękna Heleny, która się z białej piękności zmienia w czarną szpetotę, to dobrze symbolizuje. Piękno się rozpadło, tak jak cały ich świat epoki brązu się rozpadł.

  A rozpadł się, bo przede wszystkim zniszczyli "prawo Zeusa" czyli "xenię" - zasady gościnności, czego porwanie Heleny przez Parysa, a potem odbicie jej przy użyciu konia trojańskiego jest idealnym symbolem. Złamali to prawo, co doprowadziło do rzezi niewinnych ludzi, a potem wieloletniej tułaczki żołnierzy, tak że tylko sam Odys został. To w filmie widać bardzo wyraźnie.

  To jest film antywojenny, pokazujący, że łamanie zasad gościnności, a ogólnie zasad pokojowej współpracy, prowadzi do strasznej katastrofy i wielu cierpień.

  Scena, gdy pierwszy raz w filmie Nolana zobaczyliśmy Helenę, była bardzo charakterystyczna i wymowna. Menelaos wskazał Telemachowi twarz Heleny, mówiąc kpiąco o piękności, a było widać, że jest brzydka, a potem zobaczyliśmy drugi policzek ze szramą, co jeszcze bardziej spotęgowało efekt szpetoty. To był bardzo klarowny przekaz: patrz, co wojna robi z ludźmi — nieziemską białą piękność zamienia w czarnego potwora.

  Nie czytałem nic o ekranizacji Odysei przed obejrzeniem filmu, ani też tego, co sam Nolan pisał, ale okazuje się, że świetnie rozpoznałem jego intencje i cele, gdy film zobaczyłam!

  Według szeroko udostępnionego posta Nolan twierdzi, że Odyseja ostatecznie dotyczy idei, iż społeczeństwo może funkcjonować tylko dzięki szacunkowi gospodarza dla gości oraz reguły, by gość nie nadużywał tej gościnności, sugerując, że ta ponadczasowa zasada pozostaje równie aktualna dziś, jak 3000 lat temu.

  Jako libertarianin rozpoznałem to w mig. Epoka herosów upadła, bo prawo gościnności w eposie Homera było nagminnie łamane. Kluczowe fakty to: porwanie Heleny przez Parysa, zdobycie Troi przy użyciu podstępu z Koniem Trojańskim, okupacja domu Penelopy i Odysa przez zalotników, zjadanie gości przez cyklopa i wykłucie mu oka. Te spektakularne złamania zasady gościnności spowodowały kaskadę zbrodni, okrucieństwa i gniewu bogów co w rezultacie prowadzi do upadku epoki.

  Gdy pierwszy raz w dzieciństwie usłyszałem legendę o koniu trojańskim, pomyślałem sobie: ale fajny fortel! Cwanie to Grecy wymyśli i dobrze podeszli Trojan! Dopiero film Nolana dobitnie mi uzmysłowił, że to wcale nie była wygrana i wcale to nie było fajne! To było moralnie odrażające i w praktyce rujnujące całą Grecję. To nie Trojanie byli głupi, tylko Grecy niemoralni.

  To dokładnie tak samo jakby powiedzieć o Holokauście, że to było fajne oszukanie żydów, że nie idą to łaźni, tylko do komory gazowej. Fajnie to Niemcy wykombinowali i wygrali z żydami, nieprawdaż? Nie!!! To była okrutna zbrodnia i ten Koń Trojański to też była zbrodnia! To nie żydzi byli głupi, ale Niemcy niemoralni.

  Dziś mamy szanse przywrócić zasady pokojowego współżycia ludzi ze sobą, bo państwa, czyli najwięksi ludobójcy w dziejach, już się przestają opłacać i niedługo upadną.

Grzegorz GPS Świderski
Twitter.com/gps65
t.me/KanalBlogeraGPS

PS. Notki powiązane: