Jest w polskiej polityce pewien dziwny paradoks. Kiedy obóz rządzący ma problem, opozycja powinna mieć powód do zadowolenia. Afera, konflikt interesów, niejasne wydawanie publicznych pieniędzy czy kompromitujące zachowanie polityka powinny być dla opozycji politycznym paliwem. Tymczasem coraz częściej dzieje się coś zupełnie innego. Pojawia się poważna sprawa dotycząca obozu rządzącego, zaczyna się robić gorąco, opinia publiczna zaczyna zadawać niewygodne pytania… I nagle z drugiej strony polskiej sceny politycznej wybucha coś, co natychmiast zmienia temat rozmowy. Czy to przypadek? Czy polityczna nieudolność? Czy może najdziwniejszy mechanizm samobójczy, jaki można sobie wyobrazić: opozycja, która własnymi działaniami regularnie pomaga rządzącym zmieniać temat?
4,5 miliona złotych i… nagle Romanowski.
Spójrzmy na to, co wydarzyło się właśnie teraz. Ujawniono informacje dotyczące 4,5 mln zł pomocy powodziowej, która trafiła do trzech firm z jednej miejscowości. Według ustaleń medialnych wśród beneficjentów znalazła się firma należąca do męża Anny Konieczyńskiej, zawieszonej działaczki KO, oraz firma jej sąsiada. W konsekwencji sprawa wywołała polityczną burzę, a sama Konieczyńska straciła stanowisko w KARR; sprawą zajęły się także służby. To jest temat, który dla KO powinien być bardzo niewygodny. Nie dlatego, że każda osoba związana z partią automatycznie odpowiada za każdy czyn członka swojej rodziny. Nie dlatego, że samo otrzymanie pieniędzy jest dowodem przestępstwa, ale dlatego, że jeżeli publiczne pieniądze przeznaczone dla ludzi dotkniętych powodzią trafiają do podmiotów powiązanych z osobami związanymi z lokalnym środowiskiem politycznym, to społeczeństwo ma pełne prawo zapytać:
Jak przyznawano te pieniądze?
Kto podejmował decyzje?
Jak wyglądały kryteria?
Czy wszystkie firmy spełniały te same warunki?
Czy rzeczywiście poniosły szkody odpowiadające wysokości otrzymanej pomocy?
To są pytania, na które trzeba odpowiedzieć. I właśnie wtedy pojawia się Marcin Romanowski. Były wiceminister sprawiedliwości, przebywający poza Polską, składa wniosek o list żelazny. Wniosek został nadany z Tyraspola w Naddniestrzu, co potwierdził warszawski sąd. Prokuratura jednocześnie wyraziła wątpliwości dotyczące autentyczności pisma. Czy sprawa Romanowskiego jest ważna? Oczywiście. Czy należy ją wyjaśnić? Oczywiście. Czy można oczekiwać, że media będą o niej informować? Oczywiście. Pojawia się jednak pytanie dużo ciekawsze:
Dlaczego właśnie takie wydarzenia tak łatwo przejmują całą przestrzeń informacyjną w momencie, kiedy obóz rządzący powinien odpowiadać na własne niewygodne pytania?
Nie twierdzę, że Romanowski został „wysłany” po to, żeby przykryć aferę powodziową. Nie mamy na to dowodów. Twierdzę coś znacznie bardziej przyziemnego.
Polityczny system informacyjny działa tak, że jeden wielki temat natychmiast wypiera drugi.
Polska prawica wyjątkowo często dostarcza takich tematów sama.
Przypadek Kacprzyka.
Kilka tygodni wcześniej mieliśmy inną sytuację. Dawid Kacprzyk, młody lekarz i polityk związany z KO, wykazał w oświadczeniu majątkowym około 1,6 mln zł dochodu za 2025 rok. Pojawiły się zarzuty dotyczące wykonywania innych aktywności w czasie, gdy miał pełnić dyżury w szpitalu. Sprawą zajęła się Naczelna Izba Lekarska, a w Warszawie przeprowadzono kontrolę. To był temat, który powinien długo żyć własnym życiem. Afera dotycząca publicznej służby zdrowia, ogromnych zarobków, sposobu organizowania dyżurów i odpowiedzialności polityka była przecież dokładnie tym rodzajem historii, który opozycja powinna umieć wykorzystać. I co się stało? Polityczna uwaga bardzo szybko przeniosła się gdzie indziej. W tym przypadku również nie twierdzę, że ktokolwiek zaplanował przykrycie sprawy Kacprzyka, ale warto zauważyć mechanizm.
Prawica sama potrafi wyprodukować temat, który jest dla niej bardziej atrakcyjny medialnie niż temat, który aktualnie powinien być problemem rządzących.
To jest różnica zasadnicza.
Wcześniej Kłodzko.
Podobny problem pojawił się przy sprawie pedofilskiej w Kłodzku. W 2026 roku sprawa wróciła do debaty publicznej w związku z pytaniami o to, dlaczego sprawca przez lata mógł pozostawać bezkarny; pojawiły się również zarzuty dotyczące sposobu działania instytucji w okresie wcześniejszych rządów. I znowu - zamiast jednej spokojnej, konsekwentnej debaty nad odpowiedzialnością państwa, bardzo szybko otrzymaliśmy polityczną wojnę. To zresztą charakterystyczne dla Polski. Każdy temat zostaje natychmiast przypisany do jednej z dwóch drużyn. Jeżeli problem dotyczy KO - mówi się o PiS. Jeżeli problem dotyczy PiS - mówi się o KO. Jeżeli problem dotyczy obecnego rządu - wraca Romanowski, Ziobro albo Kaczyński. Jeżeli problem dotyczy poprzedniej władzy - natychmiast pojawia się Tusk. I tak możemy bez końca. Tylko że w tym systemie jest jeden wielki przegrany.
Wyborca.
Najbardziej niebezpieczne jest to, że nie potrzeba żadnego spisku.
I tutaj dochodzimy do rzeczy, która moim zdaniem jest znacznie ciekawsza niż wszystkie teorie o tajnych porozumieniach. Nie trzeba żadnego spisku. Nie trzeba tajnego telefonu. Nie trzeba żadnego „mecenasa”. Wystarczy mechanizm politycznej reakcji. Opozycja odkrywa aferę rządu. Rząd odpowiada aferą poprzedników. Opozycja odpowiada kolejną aferą. Rząd odpowiada Romanowskim. Opozycja odpowiada Kaczyńskim. Kaczyński odpowiada Morawieckim. Morawiecki odpowiada programem. Ktoś wyciąga Tuska. Ktoś wyciąga UE. Ktoś wyciąga Smoleńsk. I po kilku dniach nikt już nie pamięta, od czego właściwie zaczęła się rozmowa. To nie jest teoria spiskowa. To jest polityczna maszyna do produkowania szumu.
Czy Kaczyński przypadkiem nie pomaga Tuskowi?
I tutaj dochodzimy do pytania najbardziej niewygodnego dla PiS. Jeżeli aferę dotyczącą obozu rządzącego można przykryć jednym wystąpieniem dotyczącym konfliktu na prawicy, to kto ponosi odpowiedzialność za to, że taki konflikt w ogóle powstaje? Przecież ostatni rozłam nie został wywołany przez Tuska. Nie został wywołany przez Brukselę. Nie został wywołany przez TVN. Nie został wywołany przez „lewactwo”.
Został rozpoczęty decyzjami wewnątrz PiS!!!
I właśnie dlatego jest tak politycznie kosztowny. Jeśli rządzący mają problem, opozycja powinna mówić: „Spójrzcie na ich błędy. My mamy lepszy plan”. Tymczasem PiS coraz częściej mówi: „Spójrzcie, jaki konflikt mamy między sobą”. Wtedy wyborca robi coś bardzo racjonalnego. Przestaje słuchać.
To samo wydarzyło się wcześniej.
Można oczywiście powiedzieć, że sprawy Kacprzyka, powodzi, Romanowskiego czy innych afer nie mają ze sobą nic wspólnego. Formalnie - oczywiście. Nie twierdzę przecież, że istnieje jeden mechanizm organizacyjny, który je łączy, ale politycznie mają coś wspólnego.
Za każdym razem, gdy KO znajduje się pod presją własnego problemu, prawica powinna wykorzystać moment.
I za każdym razem trzeba zadać pytanie: Czy rzeczywiście go wykorzystuje? Czy może sama natychmiast zmienia temat? To jest pytanie, którego PiS nie powinien się bać. Powinien się go bać tylko wtedy, jeżeli odpowiedź brzmi: tak.
Największy problem nie polega na tym, że KO ma afery.
Największym problemem PiS nie jest nawet to, że KO ma afery. Afery zdarzają się każdej władzy. Największym problemem jest to, że KO może sobie pozwolić na afery, ponieważ jej przeciwnik nie potrafi utrzymać jednej narracji dłużej niż kilka dni. To jest fundamentalna różnica.
Wyobraźmy sobie normalnie działającą opozycję. Pojawia się sprawa 4,5 mln zł. Przez tydzień, dwa tygodnie, miesiąc padają konkretne pytania. Dokumenty, nazwiska, decyzje, procedury, odpowiedzialność a obok tego: „Oto nasz plan, jak zmienić system przyznawania pomocy powodziowej, żeby coś takiego nigdy się nie powtórzyło”. To byłaby polityka. Tymczasem my dostajemy: „A Romanowski?” „A Kaczyński?” „A Morawiecki?” „A Tusk?” „A Niemcy?” I temat znika.
Opozycja nie powinna być megafonem własnych emocji.
To jest być może najważniejszy wniosek. Prawica musi przestać traktować każdą informację jako pretekst do natychmiastowego oburzenia. Nie każda wiadomość wymaga dziesięciu ostrych komentarzy. Nie każda sprawa wymaga słów „reżim”, „zdrada”, „okupacja” czy „koniec Polski”. Czasem wystarczy powiedzieć:
„Proszę pokazać dokumenty.”
„Kto podpisał decyzję?”
„Kto dostał pieniądze?”
„Na jakiej podstawie?”
„Czy były szkody?”
„Kto ponosi odpowiedzialność?”
A potem powiedzieć:
„My zrobimy to inaczej”.
To jest język, który może zainteresować człowieka spoza politycznej bańki.
Najbardziej ironiczny scenariusz.
Jest jednak jeszcze jedna możliwość. Może największym problemem PiS nie jest to, że nie potrafi znaleźć afer KO. Może problem polega na tym, że potrafi znaleźć ich zbyt wiele, ale nie potrafi zamienić żadnej z nich w trwałą przewagę polityczną. To oznaczałoby, że problem leży głębiej. Nie w liczbie afer. Nie w liczbie telewizji. Nie w liczbie portali. Nie w liczbie komentarzy, tylko w zdolności do budowania politycznej oferty. Wyborca może uwierzyć, że przeciwnik jest skorumpowany, niekompetentny albo arogancki, ale jeszcze nie wynika z tego, że zaufa nam. A to właśnie tę drugą część prawica od lat zaniedbuje.
Czy PiS przykrywa afery KO?
Nie wiem. I uczciwie mówiąc - nie mamy podstaw, żeby twierdzić, że robi to celowo. Można jednak postawić inne pytanie. Czy PiS swoimi działaniami pomaga w przykrywaniu problemów KO? Tutaj odpowiedź jest znacznie bardziej niepokojąca, bo jeżeli za każdym razem, kiedy przeciwnik ma poważny problem, my dostarczamy mu jeszcze większego tematu do rozmowy o nas samych, to niezależnie od intencji efekt polityczny może być dokładnie taki sam. I właśnie dlatego dzisiejszy konflikt na prawicy może być dla KO znacznie cenniejszy niż niejedna telewizyjna kampania. Nie dlatego, że Tusk wszystko zaplanował. Tylko dlatego, że jego przeciwnicy coraz częściej sami dostarczają mu tematów zastępczych. Wtedy nie trzeba nawet wygrywać debaty. Wystarczy poczekać, aż przeciwnik zacznie mówić o sobie.
I może właśnie to jest dziś najważniejsza lekcja dla polskiej prawicy: Nie wystarczy mieć rację. Trzeba jeszcze umieć nie przeszkadzać sobie w jej przedstawieniu, bo być może największą przysługę, jaką można dziś oddać Donaldowi Tuskowi, nie jest obrona jego rządu. Jest nią kolejna wielka wojna na prawicy.