29 STYCZNIA1945 r POCZĄTEK WALK O WAŁ POMORSKI. POMMENSTERLLUNG.
Walki o przełamanie Wału Pomorskiego, były jedną z najbardziej chlubnych i tragicznych kart w historii Polski XX w. Przykro że dziś czasem traktuje się żołnierzy Wojska Polskiego jako żołnierzy gorszego sortu. ,,Czy nasza krew jest innego koloru?" Gorzkie słowa żołnierza dwukrotnie odznaczonego Krzyżem Walecznych...
Dochodzący do -20 st mróz nie ułatwiał zadania. Niemcy chcieli za wszelką cenę utrzymać Pommernstellung do 15 lutego. Po ciężkich walkach, 9 lutego główna pozycja Wału Pomorskiego została przełamana. Wkrótce Niemcy mieli stracić także bazę morską w Kołobrzegu.
Umocnionym i z linią odrzańską, rozbudowaną na rubieży: Szczecinek, Wałcz, Tuczno, Gorzów Wlkp. Niemcy zbudowali Wał Pomorski w latach 1932-1945 na granicy niemiecko - polskiej. Wał Pomorski był linią umocnień ciągnących się ok 300 km.
Na Pommernstellung składało się 8 grup warownych i kilka tysięcy różnych stanowisk. Zarówno schronów bojowych, jak i pozycji o charakterze polowym. Często dobrze wtopionych w teren.
Umocnienia żelbetowe i betonowe uzupełnione były transzejami strzeleckimi, rowami łączącymi, schronami drewniano – ziemnymi oraz zaporami inżynieryjnymi. W latach 1944 –1945 Wał był modernizowany na głównej pozycji obronnej.
Wał tzw. linia D-1 ciągnęła się od Ustki przez Słupsk, Krągi, Szczecinek, na zachód od Nadarzyc, Wałcz, zachodni brzeg Drawy, płn. brzeg Noteci do Santoka.
Od rejonu Szczecinka na zach. brzegu Gwdy przygotowana była pozycja polowa (pas przesłaniania) obejmująca Podgaje, Jastrowie i Piłę. Na linii: Kołobrzeg, Białogard, Połczyn-Zdrój, Choszczno, Gorzów Wielkopolski ciągnęła się polowa linia Wału częściowo ufortyfikowana tzw. linia D-2.
Ponadto uzupełniony był transzejami strzeleckimi, rowami dobiegowymi i schronami drewniano - ziemnymi oraz przeszkodami inżynieryjno -saperskimi.
.
NA MROZIE, W BAGNACH I PO LASCH..
Przed polskim żołnierzem były pola minowe, zasieki, rowy strzeleckie i przeciwpancerne. A oni szli bez wsparcia czołgów i artylerii, bo wszystko, co ciężkie, utknęło w zaspach…
Walki o Wał Pomorski, ten klucz do Berlina, trwały ponad tydzień, do 10 lutego 1945 r i była to największa bitwa Wojska Polskiego w ostatniej fazie wojny.
Na 15 km pasie nieustannego natarcia połowa to była linia jezior, bagien, specjalnie przekopanych kanałów i 35 żelazobetonowych schronów.
Niektóre, usytuowane na skrzyżowaniu dróg, kryły się pod sielskimi domkami, z pelargoniami w oknach. Historycy do dziś spierają się, czy w dowództwie Frontu Białoruskiego wiedziano o istnieniu aż takich fortyfikacji.
A ich drogę znaczyły zostawione za nimi mogiły kolegów.
.
PRZEŁAMANIE LINI OBRONNYCH WAŁU.
Od 1 do 3 lutego 1945 r po ciężkich walkach nad rzeką Gwdą przełamano opór niemiecki na przedpolu Wału Pomorskiego. Trzy dni później oddziały Pierwszej Armii Wojska Polskiego zdobyły główną pozycję znajdującą się na północ od jeziora Dobre.
Po przełamaniu linii obronnych Wału w ramach operacji pomorskiej, oddziały polskie przystąpiły do walki o ziemie Pomorza Zachodniego, w tym ziemie powiatu drawskiego.
W końcu stycznia i na początku lutego 1945 r zacięte walki rozwijały się również na prawym skrzydle 1 Frontu Białoruskiego. Szczególnie uporczywie Niemcy bronili się na pozycjach Wału Pomorskiego.
Od 29 stycznia wprowadzono do bitwy 1 Armię Wojska Polskiego, która po wyzwoleniu Bydgoszczy skoncentrowana była w rejonie Koronowa.
Gen. dywizji Stanisław Popławski otrzymał rano 28 stycznia 1945 r. od dowódcy 1 Frontu Białoruskiego rozkaz aby: 1 Armia WP 29 stycznia przeszła do działań w ogólnym kierunku na Wielowicz, Zakrzewo, Jastrowie, Iłowiec, Poźrzadło Wielkie, Suchań, Widuchową (nad Odrą).
Celem tej jednej z najważniejszych batalii w historii drugiej wojny światowej i polskiego wojska było zdobycie silnego pasa niemieckich umocnień stałych i polowych Wału Pomorskiego oraz utorowanie sobie drogi do Pomorza i Bałtyku.
Już dzień wcześniej ukazała się dyrektywa dowódcy 1. Frontu Białoruskiego, na podstawie której 1. Armia Wojska Polskiego miała przejść do pierwszego zrzutu z rejonu Bydgoszczy w kierunku: Jastrowie, Iłowiec, Poźrzadło Wlk., Suchań, Widuchowa.
Maszerujący ze średnią prędkością 27 km na dobę Polacy mieli za zadanie prowadzenie natarcia i osłony północnego skrzydła frontu i do 6 lutego 1945 r wyjścia nad Odrę.
W bitwie o Wał Pomorski w okresie 30 stycznia do 11 lutego, 1 Armia Wojska Polskiego straciła 10 042 żołnierzy- polegli, ranni i zaginieni. Niemcy stracili ok. 8 tys. żołnierzy oraz ok. 1,5 tys. wziętych przez Polaków do niewoli.
Jednostki 1 Polskie zniszczyły lub zdobyły 30 czołgów i dział pancernych, 130 dział i moździerzy, 630 samochodów, zniszczyły 27 schronów bojowych.
W okresie 1–11 lutego w czasie walk o Wał Pomorski Polacy zdobyli m.in.: Złotów 30–31 stycznia, Jastrowie 3 lutego, Dobrzycę 5–8 lutego, Nadarzyce 5–6 lutego, Mirosławiec 10 lutego,
.
UPAMIĘTNIENIE WALK .
Walki żołnierza polskiego o przełamanie Wału Pomorskiego zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie napisem na jednej z tablic po 1990 r. „WAŁ POMORSKI 1 – 10 II 1945”.
W miejscowości Golce w okresie Polski Ludowej umieszczono głaz poświęcony walkom stoczonym przez 11 pułk 4 Dywizji Piechoty LWP w nocy z 7 na 8 lutego 1945 o zdobycie miejscowości i poszerzenie wyłomu w głównej pozycji Wału Pomorskiego
Cmentarz wojenny w Wałczu. Spoczywa tu 4390 polskich i 1638 radzieckich żołnierzy poległych w 1945 r. miejsce spoczynku znaleźli tu nie tylko żołnierze polegli w działaniach wojennych, wypadkach w czasie powojennym, ale i robotnicy przymusowi i członkowie ich rodzin.
Zmarli w niewoli niemieckiej w latach 1939 –1944, a na nagrobkach widnieją również nazwiska dwustu trzydziestu polskich żołnierzy, którzy w Księdze Poległych figurują jako zaginieni bez wieści.
Po długotrwałych walkach ostatnie gniazda oporu hitlerowców na Wale Pomorskim zajęte zostały na początku marca 1945 r.
Zdobycie Wału Pomorskiego okupione zostało przez stronę polską ciężkimi ofiarami: 1780 żołnierzy zostało zabitych, 2767 rannych, 1055 zaginionych, razem 5602 żołnierzy zostało wyeliminowanych z dalszych bojów.
Cmentarze wojenne, na których spoczywają żołnierze I Armii Wojska Polskiego i Armii Radzieckiej, znajdują się też w: Drawsku Pomorskim, Szczecinku i Złotowie.
W miejscach większych bitew ustawione są granitowe głazy z tablicami pamiątkowymi. Szereg ciekawych eksponatów związanych z walkami o przełamanie Wału Pomorskiego znajduje się w Izbie Pamięci w Zdbicach i w muzeum w Mirosławcu.
------------------------------
Z walk uczyniono potem propagandową tubę dla nowej narracji o „zwycięskim szlaku" do Berlina. Komuniści cynicznie wykorzystywali poległych wzorcem jednostek Armii Czerwonej, gdzie każda dywizja miała mieć swego zabitego bohatera.
,,Jeśli trzeba, życiorysy i fakty się przerobi"
Żołnierze polegli nie mieli żadnego wpływu na to, co po śmierci wyczyniała z nimi bolszewicka propaganda.
Nadawano im tytuły Bohaterów Związku Sowieckiego, ordery Lenina itp. Biografie czyszczono z sowieckich represji, czyniąc z poległych żołnierzy symbol „odwiecznej przyjaźni" i „braterstwa broni".
Ci, którzy walczyli, i ci, którzy tam polegli, nie mieli wpływu na to, co z Polską będzie wyrabiał Stalin i jego ludzie. Ich przelana krew była faktem.
Niezależnie od okoliczności związanych z tym, w jakich jednostkach się znaleźli, powinni zostać w pamięci potomnych jako nasi żołnierze bohaterowie. Wpisani w rzeczywisty, a nie propagandowy kontekst wydarzeń.
Przykro że dziś czasem traktuje się żołnierzy Wojska Polskiego jako żołnierzy gorszego sortu....
,,Czy nasza krew jest innego koloru?" Gorzkie słowa żołnierza dwukrotnie odznaczonego Krzyżem Walecznych...
CZEŚĆ ICH PAMIĘCI
Zastanawiające, nigdy nie spotkałem się z traktowaniem tych żołnierzy jako gorszego sortu