Po rachunku za rządy KO pora na rachunek za rządy PiS. I tutaj proponuję dokładnie tę samą metodę. Nie będę zaczynał od pytania, czy PiS był lepszy od Tuska. Nie będę też zaczynał od afer, sporów o sądy, Kaczyńskiego, Brukselę czy emocje, które przez ostatnie lata zdominowały polską politykę. Najpierw sprawdźmy coś znacznie nudniejszego. Co PiS obiecał? Co zrobił? Ile to kosztowało? Co rzeczywiście osiągnięto? Czego nie zrobiono? I co z tego wynika dla obecnego programu tej partii? Właśnie tutaj zaczyna się problem, który dotyczy nie tylko PiS.
Partia, która miała lekarstwo na wszystko.
Przez lata PiS występował w polskiej polityce jako partia, która zna rozwiązanie niemal każdego problemu. Demografia? 500+. Ubóstwo? 500+ i kolejne transfery, Mieszkania? Programy mieszkaniowe. Przemysł? Reindustrializacja. Inwestycje? CPK, drogi, kolej, porty. Energia? Atom, gaz, własne źródła energii. Bezpieczeństwo? Wielka armia. Kapitał? PFR, BGK i krajowe oszczędności. Rozwój? Państwo miało inwestować i uruchamiać prywatny kapitał.
W programie z 2023 r. PiS przedstawiał szeroki plan do 2031 r., obejmujący między innymi finanse publiczne, podatki, przemysł, inwestycje, energetykę, mieszkalnictwo i politykę społeczną. Sam program podkreślał znaczenie PFR, BGK i innych instytucji rozwoju jako narzędzi aktywnej polityki gospodarczej. I dobrze. Program partii właśnie po to jest. Tylko że teraz mamy ciekawy moment. PiS jest już partią opozycyjną i od prawie trzech lat mówi Polakom, jak wiele rzeczy można było zrobić lepiej i jak wiele problemów rozwiązałby jego powrót do władzy. Kiedy jednak przychodzi moment: „dobrze, pokażcie swój plan”, okazuje się, że nowa oferta ... dopiero powstaje.
W czerwcu 2026 r. PiS zapowiedział 21 punktów „Planu Czarnka”, które mają być realizowane w pierwszych 100 dniach przyszłego rządu. Na pierwszym dużym spotkaniu pokazano jednak zaledwie trzy. Wyjście z ETS. „Srebrna praca”, czyli preferencje podatkowo-składkowe dla pracujących emerytów. Podniesienie drugiego progu PIT ze 120 do 180 tys. zł rocznie, a przy wspólnym rozliczeniu małżonków do 360 tys. zł. I właśnie to jest interesujące. Nie dlatego, że PiS nie ma prawa przygotowywać programu. Oczywiście, że ma. Tylko dlatego, że czym innym jest przez lata przekonywać, że zna się lekarstwo na wszystkie bolączki państwa, a czym innym przedstawić gotowy rachunek: co zrobimy, jak to zrobimy i skąd weźmiemy pieniądze. Trzy punkty to trochę za mało, jak na program naprawy Polski. To dopiero początek sprawdzianu.
Najpierw jednak rachunek za lata 2015–2023.
Zacznijmy od gospodarki. I tutaj trzeba oddać PiS to, co pokazują liczby. Polska gospodarka w okresie rządów Zjednoczonej Prawicy rozwijała się. Bezrobocie rejestrowane spadło z 9,7 proc. na koniec 2015 r. do 5,1 proc. na koniec 2023 r. Przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej wzrosło z 3899,78 zł w 2015 r. do 7155,48 zł w 2023 r. Nie można tego sprowadzić do propagandy. To są realne zmiany.
Równocześnie PiS przeprowadził ogromną zmianę w polityce społecznej. W 2016 r. uruchomiono program 500+, początkowo na drugie i kolejne dziecko, a od 2019 r. rozszerzono go na każde dziecko. Była to fundamentalna zmiana sposobu prowadzenia polityki społecznej. Można spierać się o koszty, wpływ na dzietność czy konstrukcję programu. Nie można natomiast udawać, że nic się nie wydarzyło. Wydarzyło się bardzo dużo, ale właśnie dlatego trzeba zadać następne pytanie Skoro państwo wydawało znacznie więcej, skoro dochody gospodarstw domowych rosły, skoro bezrobocie spadło, skoro powstały nowe instytucje rozwoju i wielkie programy inwestycyjne, to dlaczego nie nastąpił równie wyraźny przełom w inwestycjach? To jest jedna z najciekawszych kwestii całego rachunku PiS. Stopa inwestycji wynosiła w 2015 r. 20,4 proc. PKB. W 2023 r. wynosiła 17,4 proc. PKB. A więc mimo całej retoryki o gospodarce inwestycyjnej i wielkim planie rozwoju udział inwestycji w PKB nie wzrósł, lecz spadł. To nie znaczy, że inwestycji było mało w sensie nominalnym. Polska gospodarka była przecież większa. To znaczy coś bardziej konkretnego: inwestycje nie zwiększyły swojego udziału w gospodarce w takim stopniu, jak wynikałoby to z ambicji programu. I to jest rzecz, którą trzeba zapisać w rachunku PiS. Nie jako porażkę wszystkiego, ale jako niewykonanie jednego z ważnych założeń modelu rozwojowego.
Państwo inwestowało.
Tu również trzeba zachować proporcje. PiS rzeczywiście uruchomił ogromne programy inwestycyjne i stworzył cały system instytucji, których zadaniem było mobilizowanie kapitału. PFR, BGK, fundusze celowe, programy infrastrukturalne, inwestycje samorządowe. Państwo miało przestać być wyłącznie administratorem i stać się aktywnym uczestnikiem rozwoju. To była świadoma zmiana modelu. Problem polegał na tym, że część tego systemu zaczęła działać poza klasycznym budżetem. I tutaj mamy bardzo ważny dokument NIK. Według NIK w 2023 r. przez fundusze obsługiwane przez BGK finansowano zadania publiczne na kwotę ponad 130 mld zł. Zadłużenie tych funduszy na koniec 2023 r. wyniosło 277 mld zł. NIK wskazywała przy tym na ograniczenie przejrzystości finansów publicznych i kontroli parlamentarnej. To jest bardzo ważna uwaga. Nie dlatego, że jest to ukrywanie długu. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych obejmuje te zobowiązania zgodnie z unijną metodologią, ale dlatego, że sposób finansowania państwa stał się znacznie bardziej skomplikowany i mniej przejrzysty dla obywatela. A to już jest realny koszt takiego modelu.
A sam dług?
Tutaj zaczyna się ciekawsza część. W 2015 r. dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wynosił około 51 proc. PKB. W 2023 r. było to 49,7 proc. PKB. Czyli nie można napisać, że PiS doprowadził do eksplozji długu w relacji do PKB. Takiego wniosku liczby po prostu nie potwierdzają. Jednak równie nieuczciwe byłoby napisanie, że PiS zostawił finanse publiczne w idealnym stanie, bo w 2023 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniósł 5,3 proc. PKB. NIK zwróciła uwagę właśnie na skalę finansowania zadań państwa poza klasycznym budżetem. Czyli prawda jest bardziej interesująca od obu politycznych wersji. Relacja długu do PKB nie eksplodowała, ale państwo coraz intensywniej korzystało z finansowania pozabudżetowego, a deficyt pod koniec rządów PiS był jednak wysoki. Tak wygląda rachunek.
Mieszkania: więcej budowano, problem pozostał.
Tutaj również liczby są konkretne. W 2015 r. oddano w Polsce do użytkowania 147,7 tys. mieszkań. W 2023 r. było ich 221,3 tys. To bardzo duży wzrost, ale znowu trzeba oddzielić liczbę mieszkań od dostępności mieszkań. Jeżeli państwo zwiększa popyt kredytowy, a podaż mieszkań nie nadąża, część pieniędzy przeznaczonych na pomoc może zostać skapitalizowana w cenach nieruchomości. Dlatego sam wskaźnik liczby oddanych mieszkań nie wystarcza do oceny polityki mieszkaniowej. I tutaj PiS również nie rozwiązał problemu do końca.
Demografia: tutaj lekarstwa nie znaleziono.
500+ miało być nie tylko programem społecznym. Od początku przedstawiano je również jako instrument przeciwdziałania kryzysowi demograficznemu. I tu trzeba powiedzieć rzecz nieprzyjemną dla każdej partii, która chce rozwiązać demografię pieniędzmi: dzietność nie została trwale odwrócona. To nie przekreśla 500+ jako programu ograniczającego ubóstwo dzieci czy zwiększającego dochody rodzin, ale oznacza, że nie można przedstawiać go jako rozwiązania problemu demograficznego. I właśnie demografia jest jednym z tych obszarów, w których obecny PiS nadal będzie musiał pokazać coś więcej niż transfer pieniężny. Co ciekawe, PiS w 2026 r. ponownie prowadzi prace programowe dotyczące rodziny, demografii i edukacji, zapowiadając przygotowanie konkretnych rozwiązań. Czyli nawet tutaj historia zatacza koło: problem jest znany od lat, lekarstwo było już podawane, a program jego dalszego leczenia nadal jest przygotowywany.
Energia - kierunek był jasny.
W energetyce PiS pozostawił po sobie bardzo wyraźny kierunek. Gaz z nowych źródeł, rozwój terminali LNG, uniezależnianie się od rosyjskich dostaw, atom, utrzymanie znaczącej roli energetyki konwencjonalnej. To nie były wyłącznie hasła. Część infrastruktury rzeczywiście powstała, ale również tutaj nie wszystko zostało wykonane. Atomu jednak nie zbudowano. Transformacja energetyczna nie została zakończona. Problem wysokich cen energii dla przemysłu pozostał. I właśnie dlatego obecny PiS ponownie uczynił tanią energię jednym z głównych tematów programu. W kwietniu 2026 r. podczas debaty „Alternatywa 2.0” Jarosław Kaczyński mówił wprost, że tania energia jest warunkiem przyciągania nowych inwestycji, a PiS zapowiadał plan ratunkowy dla finansów publicznych i przebudowę modelu energetycznego. To jest sensowny kierunek pytania, ale samo pytanie nie jest jeszcze odpowiedzią.
CPK i wielkie projekty.
Podobnie należy potraktować CPK. Nie wpisywałbym go ani do rubryki zbudowane, ani do rubryki nic nie zrobiono. Projekt został przygotowany, rozwijany i pochłonął znaczne środki, ale za rządów PiS nie został doprowadzony do fazy eksploatacji. To jest projekt wieloletni, dlatego uczciwy rachunek powinien pytać: ile wydano na przygotowanie, jakie decyzje podjęto, co zostało wykonane, co wymaga kontynuacji i jaki będzie ostateczny koszt. Dokładnie tę samą metodę zastosowałem wobec obecnego rządu. Nie można przecież raz uznawać rozpoczęcia projektu za sukces, a innym razem za marnowanie pieniędzy. Ta sama miarka.
Co więc naprawdę zostawił PiS?
Po ośmiu latach zostaje obraz znacznie bardziej skomplikowany niż sukces albo katastrofa. Z jednej strony, wyraźnie spadło bezrobocie, rosły wynagrodzenia, zwiększono dochody rodzin, uruchomiono wielkie programy społeczne. Zwiększono aktywność inwestycyjną państwa, powstały lub rozwinięto instytucje mające mobilizować kapitał. Rozpoczęto wielkie projekty infrastrukturalne i energetyczne. Z drugiej strony, stopa inwestycji spadła względem 2015 r. Nie udało się przełamać problemu niskiej skłonności sektora prywatnego do inwestowania. Demografia nie została naprawiona. Wielkie projekty w wielu przypadkach pozostały projektami w budowie lub przygotowaniu. Finansowanie części zadań państwa przesunięto poza klasyczny budżet. Pod koniec rządów deficyt był jednak wysoki. To jest właśnie rachunek. Ani laurka, ani akt oskarżenia.
I teraz najciekawsze - PiS po Tusku.
Tutaj zaczyna się druga część sprawdzianu. PiS przez prawie trzy lata opowiadał, że obecny rząd zadłuża państwo, niszczy inwestycje, podnosi koszty, ogranicza rozwój i prowadzi gospodarkę w złym kierunku. Część tych zarzutów można sprawdzać liczbowo, ale skoro PiS chce wrócić do władzy, to samo wskazanie błędów Tuska już nie wystarczy. Trzeba odpowiedzieć: co zrobimy inaczej? I przede wszystkim: za ile?
Na razie mamy trzy odpowiedzi.
PiS zapowiada 21 punktów Planu Czarnka na pierwsze 100 dni przyszłego rządu. Na razie publicznie pokazano trzy. Pierwszy: wyjście z ETS. Drugi: „srebrna praca”. Trzeci: podniesienie drugiego progu PIT do 180 tys. zł. Każdy z tych punktów można analizować, ale żaden nie odpowiada jeszcze na wszystkie podstawowe pytania programu gospodarczego. I tu dochodzimy do najważniejszego. Skąd pieniądze? Jeżeli podnosimy próg podatkowy, państwo otrzyma mniej dochodów. Jeżeli zwalniamy część dochodów pracujących emerytów z podatku i składek, państwo otrzyma mniej dochodów. Jeżeli wychodzimy z ETS, trzeba powiedzieć, czym zastępujemy mechanizmy finansowe i inwestycyjne związane z transformacją energetyczną oraz jak zapewnimy inwestycje w energetykę. Równocześnie jednak PiS mówi o taniej energii, inwestycjach, obronności, rozwoju przemysłu i zatrzymaniu wzrostu długu. To wszystko można zrobić, ale nie można tego zrobić jednocześnie bez pokazania rachunku. I tu PiS będzie musiał zdać najtrudniejszy egzamin Nie wystarczy powiedzieć: „Tusk zadłużył Polskę”. Trzeba powiedzieć: ile wyniesie deficyt po powrocie PiS do władzy? Nie wystarczy powiedzieć: „Trzeba inwestować”. Należy powiedzieć: ile będzie inwestował budżet, ile BGK i PFR, a ile ma pochodzić z prywatnego kapitału? Nie wystarczy: „Tania energia”. Trzeba powiedzieć: ile kosztuje atom, sieci, modernizacja energetyki i czym finansujemy okres przejściowy? Nie wystarczy: „Polski przemysł”. Trzeba powiedzieć: które gałęzie, jakie inwestycje, jakie ulgi i jaki efekt produktywności? Nie wystarczy: „demografia”. Trzeba powiedzieć: co ma spowodować, że Polacy będą mieli więcej dzieci, skoro sam transfer pieniężny tego nie zrobił? I wreszcie najważniejsze: co z długiem? Bo to będzie najważniejszy test wiarygodności.
Jest jeszcze jeden problem.
PiS przez lata mówił Polakom, że wie, jak rozwiązać problemy Polski. Dzisiaj, kiedy trzeba przedstawić nową wersję tego rozwiązania, słyszymy: pracujemy nad programem. I właśnie tego nie należy ani wyśmiewać, ani przemilczać. To jest po prostu fakt. Partia ma prawo a nawet obowiązek opracowywać program. Skoro jednak go jeszcze opracowuje, to nie można już dzisiaj traktować jej wszystkich deklarowanych rozwiązań jako gotowego lekarstwa. Lekarstwo trzeba najpierw pokazać. Potem podać dawkę. A na końcu sprawdzić, czy działa. Na razie mamy trzy punkty z 21.
Ten cykl ma więc prostą zasadę.
Najpierw był rachunek KO. Teraz rachunek PiS. Potem przyjdą następni. Jeżeli PiS pokaże cały program, będę go sprawdzać dokładnie tak samo jak program KO. Bez taryfy ulgowej, bez taryfy karnej i bez pytania, kto jest „nasz”, a kto „ich”. Jeżeli jedna partia mówi: mamy świetny wzrost gospodarczy, to pytam o deficyt i dług. Jeżeli druga mówi: mamy świetny plan naprawczy, to pytam o źródła finansowania. Jeżeli jedna mówi: inwestujemy, to pytam o stopę inwestycji i efekt. Jeżeli druga mówi: będziemy inwestować jeszcze więcej, pytam dokładnie o to samo. I właśnie dlatego nie interesuje mnie, kto ma lekarstwo Interesuje mnie recepta a na recepcie powinno być napisane: co, za ile, z jakich pieniędzy, w jakim czasie i z jakim efektem.
PiS miał osiem lat na sprawdzenie własnego modelu w praktyce. Teraz ma kolejną okazję, ale zanim usłyszymy, że tym razem wszystko będzie zrobione idealnie, dobrze byłoby zobaczyć pozostałe 18 punktów, bo na razie mamy trzy. A Polska, jak wiadomo, ma trochę więcej niż trzy problemy. I właśnie dlatego zaczynamy od rachunku. Nie od wiary.
Przez lata słyszeliśmy od PiS, że na każdą polską bolączkę ma już lekarstwo. Dzisiaj, kiedy przychodzi pora na receptę, dowiadujemy się, że lekarz dopiero ją pisze. Trudno więc na razie ogłaszać, że PiS ma lekarstwo na Polskę. Ma trzy pierwsze punkty recepty i zapowiedź kolejnych osiemnastu. Po ośmiu latach rządzenia i trzech w opozycji, to trochę mało, żeby wystawiać sobie świadectwo nieomylności, tym bardziej że rachunek za poprzednią kurację już mamy. Teraz poproszę o receptę na następną a potem, jak w przypadku każdego lekarstwa, sprawdzę nie nazwę na opakowaniu, lecz skład, dawkę, koszt i przede wszystkim skutki uboczne. Bo w polityce również nie wystarczy powiedzieć: zaufajcie nam, my wiemy. Trzeba pokazać, jak konkretnie zamierzacie to zrobić
8 lat rządów Zjednoczonej Prawicy pod względem stanowienia prawa i realizowania postulatów społecznej sprawiedliwości to pasmo samych porażek, wręcz klęsk. O ile gospodarczo dali sobie radę znakomicie i zaczęli realizować Wizję Wielkiej Polski, to prawnie wypadli mizernie, wręcz tragicznie.
Bo gdzie prawników masa, tam bezprawie hasa.
No cusz,
42 komentarze w wątku o KO, jeden w wątku o PiS. Faktem jest, że żywot drugiego krótki, ale zobaczymy... podejrzewam, że 42 nie będzie.
Z czego 17 było odopowiedziami mjk1 dla 4 innych użytkowników. Szału nie było, tylko powtarzanie w kółko mjk1 żeby coś mu podać na tacy.
A dzisiaj jest Sobota i ludzie maja inne rozrywki niż pyskówki na NB. Ja na przykład próbuję bezskutecznie pobić tryb nightmare w grze Brotato. To zajmuje masę czasu :)
@U2....Pan podobno jest szachistą.Może wyzwać by tak ,,szachistę'' i pokazać,że nie wszystko jest tak jak oni rozumieją. A może się panu trafią takie okazy intelektu jak Joński +Szczerba i we dwóch już dadzą panu radę. Pyskówki na NB to powrót do dotychczasowego ględzenia przez 8 lat rządów geriatry Kaczyńskiego,tyle ,że autor nie rozumie że w tej chwili to już inny czas,inne priorytety i nie da się jakieś stare rachunki dopasowywać właśnie dziś kiedy mamy reżim już pełną gębą . Teraz są już inne czasy i nie da się starych rachunków przedstawiać,stare rachunki się wyrzuca.
"Pan podobno jest szachistą"
Rzeczywiście droga Sake, grałem rozrywkowo w szachy. Byłem takim szachowym turystą. Dzięki szachom trochę pozwiedzałem świata, ale znowu nie tak wiele jak inni, traktujący szachy zawodowo. Choć zdobyłem indywidualnie i drużynowo trochę medali i pucharów, ale to było dawno temu i nieprawda :)
Co do umiejętności gry w szachy, to na pewno w reżimie Tuska pogrywa minister Domański. Oglądałem filmik na YT jak zagrał w swoim gabinecie ze słynną arcymistrzynią z Węgier Judit Polgar, która skutecznie rywalizowała z mężczyznami. Ale nie czarujmy się, Domański to słaby szachista i osiąga słabiutke wyniki, nie tylko szachowe, ale i finansowe. Czy dlatego, że nie potrafi grać w szachy? Podejrzewam, że trochę tak. To są powiązane tematy.
Niedawno premier Tusk napisał na X, że nie będzie grał w szachy z kimś kto używa bejzbola. Tyle że pały i gazu używają siepacze reżimu Tuska od dawna. Żadne kulturalne szachy nie wchodzą w grę. Pała! Pała! Pała! Gaz! Gaz! Gaz! I jeszcze jak ludzie nie widzą: kopa! kopa! kopa! :)
Znowu przeczytałaś mój wpis inaczej, niż został napisany Droga Sake, bo ja właśnie rozdzieliłem dwie rzeczy: rachunek za poprzednie osiem lat PiS oraz program na dzisiejsze problemy Polski. Rachunek za lata 2015-2023 jest potrzebny nie po to, żeby dziś urządzać wykopaliska historyczne, tylko żeby sprawdzić, co PiS wtedy obiecywał, co zrobił, ile to kosztowało i jakie były efekty. I dokładnie to zrobiłem, bez tezy, że wszystko było sukcesem, ale też bez tezy, że wszystko było katastrofą. A potem przeszedłem do tego, co jest najważniejsze dzisiaj.
I tu właśnie pojawia się problem, którego, nie wiem czemu, nie chcesz zauważyć: skoro PiS od lat mówi, że zna lekarstwa na problemy, które dziś mamy, to naturalne jest pytanie: gdzie jest dzisiejsza recepta? Na razie przedstawiono trzy punkty z zapowiedzianych dwudziestu jeden. Można je analizować i ja właśnie zacząłem to robić. Ale z trzech punktów nie da się jeszcze uczciwie ocenić programu dotyczącego całej gospodarki, energii, przemysłu, mieszkań, demografii, długu czy inwestycji. Dlatego napisałem wprost: kiedy PiS pokaże cały program, będzie można go przeanalizować. Sprawdzić pieniądze, mechanizmy, koszty i skutki. I wtedy będę go oceniał dokładnie tą samą miarą, którą stosuję wobec KO. Wydaje mi się, że to właśnie jest obiektywność.
A że wpis jest nudny? Cóż… to już rzeczywiście kwestia gustu. Jedni wolą rachunki i liczby, inni wolą Jońskiego, Szczerbę, „reżim” i pyskówki. Ja jednak spróbuję jeszcze trochę pomęczyć Czytelników tym pierwszym, bo stary rachunek można wyrzucić dopiero wtedy, kiedy wiadomo, jaki jest nowy. A nowego rachunku PiS na razie jeszcze nie pokazał.
I na tym właśnie polega mój wpis Droga Sake.
" ... tylko powtarzanie w kółko mjk1 żeby coś mu podać na tacy".
Nie "coś" Uboot tylko dowód na to że gdziekolwiek skłamałem. I nie doczekałem się niestety.
Znowu jakieś dziwne żądania. Piszę o tym regularnie na NB. Nabijasz sobie statsy, a przecież jest Sobota i week-end. Zajmij się czymś pożytecznym mjk1 :)
Gdyby zależało mi na komentarzach, to zapewniam, że wsmarowałbym taki wpis, że byłoby ich 420. Chyba jednak nie o to chodzi trójkolorowy?