Operacja "Walkiria"

OPERACJA ,,WALKIRIA" NIEUDANY ZAMACH NA HITLERA. 20 LIPIEC 1944 r Najgłośniejszy bunt wobec wodza III Rzeszy. Jego autor płk Claus von Stauffenberg do dziś budzi wielkie kontrowersje. Zamach na życie Hitlera 20 lipca 1944 to kulminacja staran Niemców o przejęcie władzy w Niemczech i obalenie reżimu nazistowskiego.

Stauffenberg był nie tylko zamachowcem, ale też najważniejszym organizatorem zakrojonego na szeroką skale puczu.

Za puczem stali wysocy rangą oficerowie wojska, dyplomaci i urzędnicy. W zamachu uczestniczyli spiskowcy z Wehrmachtu, pozostający w ścisłym kontakcie z kręgami cywilnymi.

Śmierć Führera miała ułatwić przeprowadzenie puczu wojskowego i zainstalowanie nowego rządu pod zwierzchnictwem Carla Friedricha Goerdelera jako kanclerza oraz Ludwiga Becka jako głowy państwa.

Zgodnie z planem spiskowców, przygotowanym pod kryptonimem „Walkiria”, zabicie Hitlera miało być tylko „zapalnikiem”. W 1 fazie zamachu błyskawicznie miały zostać zajęte dzielnice rządowe, stacje radiowe, ważne punkty dowodzenia oraz centrale łączności. Oddziały SS miały być zneutralizowane.

Później przewidywano, że wszystkie kluczowe stanowiska rządowe i wojskowe oraz administracyjne uda się obsadzić odpowiedzialnymi osobami. Naczelnym dowódcą Wehrmachtu miał zostać feldmarszałek Erwin von Witzleben.

****

Plany operacji Walkiria były opracowywane zimą na przełomie 1941 i 1942 r przez gen. Friedricha Olbrichta przy czynnym udziale Wilhelma Canarisa.

Rozkaz o krypt. Walkiria wydany był osobiście przez Adolfa Hitlera i dowódcę Armii Rezerwowej.

Opracowano je na wypadek zaistnienia sytuacji kryzysowej w państwie. Zakładały one możliwość szybkiej mobilizacji wszystkich wojskowych jednostek znajdujących się na terenie Rzeszy, głównie zaś wojsk rezerwowych generała Friedricha Fromma.

Plany zaakceptował sam Führer, którego przekonano, że 4 miliony pracujących obcokrajowców w kraju może w przyszłości stanowić fundament konfliktu.

Pełnomocnictwa do uruchomienia operacji posiadał nie tylko Fromm, ale też poszczególni komendanci okręgów wojskowych zarządzający wojskiem w terenie. W planach było uruchomienie wszystkich oddziałów w ciągu 6 godzin od moment podpisania alarmu.

Tak sformowana armia mogła posiadać dużą siłę uderzeniową i tylko rozproszenie jednostek na całym terenie kraju w wypadku nieporozumienia mogło spowodować przejęcie dowództwa przez osoby wierne Hitlerowi.

Plany i sposoby ich realizacji pozostawały wyłącznie w gestii wojska. Ani NSDAP, ani SS nic o nich nie wiedział.

Po opracowaniu czysto teoretycznych planów trzeba było dokonać wyboru kto dokona zamachu. Wybór padł na Clausa Scenka Graf von Stauffenberga, który podjął się zadania głównie dlatego z dwóch powodów.

Po pierwsze polityka hitlerowska wobec podbitych narodów, a po drugie wysyłanie własnych żołnierzy na pewną śmierć, musiały wywołać w Stauffenbergu znaczące przemiany w jego stosunku do narodowego socjalizmu.

Dotychczas był on jedynym z wielu posłusznie wypełniających rozkazy przełożonych.
.

CLAUS SCHENK GRAF VON STAUFFENBER

Płk Claus Schenk von Stauffenberg jest we współczesnych Niemczech symbolem niemieckiego konserwatywnego ruchu oporu przeciwko narodowemu socjalizmowi w okresie II wojny światowej.

Zanim jednak Stauffenberg dokonał nieudanego zamachu na Führera w jego kwaterze głównej w Wilczym Szańcu, akceptował i aktywnie wspierał on cele oraz idee polityczne dyktatora, nazizmu, w tym antypolonizm i plany terytorialne rewizji traktatu wersalskiego kosztem II Rzeczpospolitej.

,,Ludność to niesłychany motłoch, to lud który czuje się dobrze tylko pod batem. Tysiące jeńców wojennych posłuży nam dobrze pracach rolniczych" mówił Claus von Stauffenberg

*****

Pochodził z arystokratycznej rodziny ze Szwabii, regionu położonego na południu ówczesnej II Rzeszy. Urodzony w 1907 r, jako najmłodszy z trzech braci, dorastał pod wpływem wiary katolickiej.

Od najmłodszych lat interesował się polityką i historią, dużo czytał. Szczególnym poważaniem cieszył się u niego poeta Stefan George, bardzo popularny w kręgu młodocianej arystokracji.

Decyzja o rozpoczęciu kariery wojskowej dla ludzi z jego otoczenia była dużym zaskoczeniem. Dwa lata spędził nawet w kawalerii i, jak twierdzi Wolfgang Venohr, przez ten okres zmarnowano jego talent, który rozwinął by się pełniej w jednostkach piechoty.

Wszechstronność i niezwykła pracowitość sprawiły, że i w wojsku wyróżniał się pośród innych. Podobnie jak wielu młodych oficerów, początkowo pociągały niektóre hasła głoszone przez narodowych socjalistów.

Pod wpływem relacji świadków masakr ukraińskich Żydów przeprowadzanych przez SS Stauffenberg ostatecznie postanawia odwrócić się od Hitlera.

W kwietniu 1943 r podczas służby w 10. Dywizji Pancernej w Afryce Północnej został ciężko ranny. Wojna odebrała mu oko, prawą rękę i dwa palce lewej dłoni.

Po opuszczeniu szpitala, w sierpniu 1943 r postanowił przyłączyć się do ruchu oporu. Działał czynnie, był bardziej organizatorem niż teoretykiem.

***

Wprowadzenie w czyn planów Walkirii wiązało się z co najmniej dwoma problemami. Po pierwsze potrzeba było podpisu pod zgodą na rozpoczęcie operacji, który mógł złożyć tylko Friedrich Fromm.

Stauffenberg był to człowiek, który skutecznie lawirował między Hitlerem, a opozycjonistami, unikał jednoznacznego stanowiska, uzależniając swoją decyzję od dalszego rozwoju sytuacji.

Drugim problemem było znalezienie odpowiedniego powodu, aby Stauffenberg lub ktokolwiek inny mógł przebywać w bezpośredniej odległości od Hitlera.

Dopiero od 1 lipca 1944 r, kiedy to Stauffenberg został mianowany szefem sztabu Fromma, otrzymuje możliwość dostępu do Hitlera na odprawach wojskowych dotyczących Armii Rezerwowej.

Pierwsza okazja nadarzyła się już 6 lipca w kwaterze Hitlera w Berchtesgaden, ale brak Himmlera i Göringa, a także dogodnej okazji powstrzymały działania niedoszłego zamachowca.

Również 15 lipca na jednej z kolejnych narad zamach nie doszedł do skutku. Stauffenberg dał sobie ostatnią szansę, która miała zostać zrealizowana w trakcie jego wizyty w Wilczym Szańcu, na odprawie zaplanowanej na 20 lipca.

Na naradę tamtego dnia Stauffenberg przybył, gdy większość oficerów i urzędników oczekiwała już tylko Führera.

Zamachowiec miał za zadanie usiąść możliwie blisko Hitlera, tak aby przewidywana siła wybuchu wystarczyła do zburzenia całego baraku, jednak głównym celem był Hitler.

Po zostawieniu teczki zawierającej bombę w dogodnym miejscu Stauffenberg opuścił dyskretnie salę pod pretekstem pilnej potrzeby zatelefonowania.

Zamachowiec i jego adiutant byli już w samochodzie wiozącym ich na lotnisko kiedy bomba wybuchła.

Adolf Hitler przeżył zamach, został tylko lekko ranny. Szeroko otwarte z powodu upału okna, a także masywny dębowy stół, przy którym odbywała się narada, rozproszyły siłę wybuchu.

Pucz wciąż miałby szanse powodzenia, gdyby wszyscy zaangażowani bez wahania kontynuowali akcję. Część uczestników spisku nie wytrzymuje presji. Pozostają bierni albo przechodzą na drugą stronę. Wieczorem wiadomo już, że próba puczu zakończyła się fiaskiem.
.

KLĘSKA ZAMACHOWCÓW

De facto wybuch bomby zniszczył pomieszczenie, ale spowodował śmiertelne rany tylko u czterech osób, a Hitler wyszedł z zamachu bez większych obrażeń.

Gen. Fellgiebel odpowiedzialny za łączność nie zdołał na trwałe zablokować połączenia Kwatery Głównej z Berlinem.

Zawiadomił jednak w porę szefa łączności spiskowców generała Fritza Thiela, że zamach się odbył, ale planowanego celu nie osiągnięto. Druga część informacji spowodowała brak działania w sztabie spiskowców, a przez co opóźnienia w działaniu.

Dopiero, gdy do Berlina przybył Stauffenberg, zażądał od gen Olbrichta, by ten udał się do Fromma i zażądał natychmiastowego złożenia podpisu pod rozpoczęciem operacji Walkiria. Szef Armii Rezerwowej odmówił, co zmusiło spiskowców do rozpoczęcia akcji na własną odpowiedzialność.

W pierwszej kolejności uruchomiono operację w Berlinie i kolejno przekazywano hasło do rozpoczęcia akcji do wszystkich komendantów wszystkich okręgów wojskowych, także z Pragą, Wiedniem i Paryżem.

Echo wybuchu z 20 lipca 1944 słyszalne było wkrótce w całej Rzeszy. 
.

KARY ŚMIERCI DLA SPISKOWCÓW.

Sprawa została nagłośniona, a hitlerowcy szybko zaczęli eliminowanie kolejnych spiskowców, którzy jeszcze nie zdążyli odebrać sobie życia lub, jak to było w wypadku zakładników Fromma, nie zostali rozstrzelani.

W godzinę po powrocie Stauffenberga do Berlina informacja o zamachu stanu dotarła do Kwatery Głównej Hitlera. Rozpoczęła się kontrofensywa mająca na celu zatrzymanie rozprzestrzeniającej się rewolucji.

Z upływem każdej godziny mnożyły się przykłady sabotowania rozkazów, płynących z obozu spiskowców. Przewrót tracił impet coraz wyraźniej i widząc widmo przegranej opuszczano Stauffenberga.

W gmachu przy Bendlerstrasse, siedzibie spiskowców, część oficerów aresztowała ostatnich walczących o powodzenie operacji: Becka, Olbrichta, Stauffenberga i jego adiutanta Haeftena.

Fromm rozkazał jak najszybciej rozstrzelać spiskowców, a Beckowi pozwolił popełnić samobójstwo.

Łącznie represje dotknęły ok. 5 tys. osób.

Pośród ponad 200 straconych za udział w zamachu byli: marszałek polny Erwin von Witzleben, 19 generałów m.in. Ludwig Beck, 26 pułkowników, 2 ambasadorów, 7 dyplomatów, 1 minister, 3 sekretarzy stanu, szef policji kryminalnej, wielu prezydentów i premierów rządów krajów związkowych, regionalnych prezydentów policji.

Marszałkowie polni Erwin Rommel i Günther von Kluge byli uczestnikami spisku i z tego powodu prawdopodobnie zostali zmuszeni do popełnienia samobójstwa.

Spiskowcy skazani przez Fromma na śmierć zostali rozstrzelani przez pluton egzekucyjny na dziedzińcu Bendlerblocku pomiędzy 00:15 a 00:30.

Śmierć ponieśli: Friedrich Olbricht, Werner von Haeften, Albrecht Ritter Mertz von Quirnheim i Claus von Stauffenberg. Claus von Stauffenberg przed śmiercią powiedział: Niech żyją święte Niemcy

Podczas egzekucji von Haeften zasłonił sobą von Stauffenberga, którego zastrzelono chwilę później.
.

PROCESY ZAMACHOWCÓW

Pierwszy proces w następstwie zamachu rozpoczął się 7 sierpnia 1944. Oskarżonymi byli: Erwin von Witzleben, Erich Hoepner, Paul von Hase, Peter Yorck von Wartenburg, Helmuth Stieff, Robert Bernardis, Friedrich Klausing i Albrecht von Hagen.

Posiedzenia odbywały się w Sali Wielkiej berlińskiego sądu najwyższego przy Elseholzstrasse, który na tę okazję został przybrany swastyką.

W procesie uczestniczyło ok 300 widzów w tym Ernst Kaltenbrunner, wybrani urzędnicy, funkcjonariusze partyjni, wojskowi i dziennikarze.

Przebieg procesu był filmowany tak, aby Hitler był w stanie śledzić postępowanie, i by nagranie mogło być wykorzystane w filmie dokumentalnym pt. Zdrajcy przed Trybunałem Ludowym.

Oskarżonych zmuszono podczas procesu do noszenia zniszczonych ubrań, nie pozwolono na krawaty, wprowadzano ich do sali pod eskortą, przykutych kajdankami do policjantów.

Postępowanie zostało wszczęte zapowiedzią Freislera, że będzie orzekał w sprawie „najbardziej przerażających oskarżeń, wniesionych kiedykolwiek w historii narodu niemieckiego”.

62-letni feldmarszałek von Witzleben jako pierwszy został wezwany przed Freislera i natychmiast został zbluzgany obelgami za użycie hitlerowskiego pozdrowienia. Stał upokorzony, trzymając kurczowo opadające spodnie, ponieważ pozbawiono go paska i szelek.

Oskarżeni nie mogli poradzić się obrońców, którzy nie siedzieli blisko nich. Żadnemu z nich nie wolno było zwracać się bezpośrednio do Trybunału i próby takie były przez Freislera przerywane.

Kiedy generał Helmuth Stieff próbował poruszyć kwestię motywów swojego działania, został zakrzyczany. Wszyscy zostali skazani na śmierć przez powieszenie, a wyroki zostały wykonane w więzieniu Plötzensee wkrótce po ogłoszeniu.

Kolejny proces konspiratorów odbył się 10 sierpnia. Oskarżonymi byli Erich Fellgiebel, Alfred Kranzfelder, Fritz-Dietlof von der Schulenburg i Berthold Schenk Graf von Stauffenberg.

W dniu 15 sierpnia zapadł wyrok i Wolf-Heinrich von Helldorf, Egbert Hayessen, Hans Bernd von Haeften i Adam von Trott zu Solz zostali skazani przez Freislera na karę śmierci.

21 sierpnia oskarżono Fritza Thiele, Friedricha Gustava Jaegera i Ulricha Wilhelma Schwerina von Schwanenfelda, który jako motywację do swego działania wymienił „wiele morderstw popełnionych w kraju i za granicą”, według innych źródeł „wiele morderstw popełnionych w Polsce”.

30 sierpnia na śmierć skazano gen. Carla-Heinricha von Stülpnagela, który stracił wzrok przy próbie samobójczej, Caesara von Hofackera, Hansa Ottfrieda von Linstowa i Eberharda Fincka.

Fala represji, jaka ogarnęła Niemcy po lipcowym zamachu, trwała do ostatnich dni III Rzeszy.

Choć Freisler zginął podczas jednego z bombardowań Berlina, znaleźli się kontynuatorzy jego niechlubnego dzieła. Tak skończyły się sny o wolnych Niemczech. Sny Clausa von Stauffenberga i jemu podobnych.

******

Od początku walki o władzę do końca III Rzeszy miały miejsce ponad 42 zamachy na życie Hitlera. Oprócz tych sowieci przygotowali najmniej 3 zamachy a Niemiecka policja odnotowała kilkaset pomniejszych zamachów.