Jak wygrać wybory, przegrywając rzeczywistość.

 Jedną z największych słabości współczesnej polskiej polityki nie jest ani gospodarka, ani migracja, ani Zielony Ład, ani nawet wojna kulturowa. Największym problemem jest coś znacznie bardziej podstawowego: coraz większa część uczestników debaty publicznej przestała odróżniać rzeczywistość od własnej narracji. I nie chodzi tu wyłącznie o jedną stronę politycznego sporu. To choroba ogólnopolska. Jednak na prawicy przybiera ona dziś szczególnie niebezpieczną postać, ponieważ coraz częściej prowadzi nie do zdobywania nowych wyborców, lecz do utwierdzania własnych zwolenników w przekonaniu, że cały świat jest przeciwko nim. Mechanizm jest prosty. Najpierw pojawia się jakieś wydarzenie. Potem natychmiast zostaje ono wpisane w gotową opowieść. Jeżeli fakty nie pasują do opowieści, tym gorzej dla faktów.

 W ostatnich dniach można było obserwować to na przykładzie wydarzeń w Berlinie. Z nagrań wynika, że uczestnicy zgromadzenia mogli składać kwiaty, śpiewać pieśni patriotyczne i oddawać hołd ofiarom. Spór rozpoczął się dopiero w momencie próby wykonania działań, na które nie było zgody organizacyjnej i przed którymi policja wcześniej ostrzegała. Można oczywiście dyskutować, czy niemieckie przepisy są rozsądne. Można uważać, że decyzje władz Berlina były głupie. Można nawet twierdzić, że niemiecka policja użyła zbyt dużej siły. Ale zamiast dyskusji o faktach natychmiast pojawiła się gotowa opowieść: „Niemcy biją Polaków”. W tej narracji nie ma już miejsca na pytania. Czy organizatorzy znali warunki zgromadzenia? Czy policja wcześniej wydawała polecenia? Czy uczestnicy świadomie złamali zakaz? Czy podobnie zachowałaby się policja w innych krajach? Nie ma znaczenia. Liczy się wyłącznie emocjonalny obraz.

 Jeszcze ciekawsze jest to, że wielu ludzi, którzy dziś bronią prawa do ignorowania policyjnych poleceń w Berlinie, domagałoby się natychmiastowej interwencji policji, gdyby identyczną metodę zastosowała grupa przeciwników politycznych. To właśnie klasyczna hipokryzja plemienna. Prawo jest dobre wtedy, gdy uderza w przeciwnika. Prawo jest opresją wtedy, gdy dotyka naszych. Policja jest potrzebna wtedy, gdy rozpędza tamtych. Policja jest faszystowska wtedy, gdy zatrzymuje naszych. Ta sama sytuacja oceniana jest całkowicie inaczej wyłącznie dlatego, że zmieniają się bohaterowie.

 Problem polega na tym, że zwykli wyborcy to widzą. I właśnie tutaj dochodzimy do największego strategicznego błędu współczesnej prawicy. Prawica od lat przekonuje samą siebie, że przegrywa dlatego, że przeciwnicy mają media, pieniądze, wpływy i zagraniczne wsparcie. I jest to prawda, ale znacznie rzadziej zadaje sobie pytanie, dlaczego mimo wszystkich błędów rządu, mimo licznych kontrowersji i mimo społecznego zmęczenia wciąż nie potrafi przekonać wielu umiarkowanych wyborców.

Odpowiedź jest brutalna, bo umiarkowany wyborca nie chce żyć w nieustannym stanie oblężenia. Nie chce codziennie słyszeć o reżimach, okupacjach, gauleiterach, zdradach narodowych, Norymbergach, niemieckich agentach i końcu cywilizacji. Nie dlatego, że kocha Tuska. Nie dlatego, że kocha Unię Europejską. Nie dlatego, że nie widzi problemów. Po prostu większość ludzi chce normalności. Chce wiedzieć, kto naprawi służbę zdrowia. Kto poprawi energetykę. Kto zbuduje drogi. Kto zapewni bezpieczeństwo. Kto ma plan na gospodarkę. Tymczasem znaczna część debaty po prawej stronie coraz częściej przypomina internetową wojnę emocji. Każde wydarzenie staje się dowodem spisku. Każda porażka potwierdzeniem teorii. Każda krytyka zdradą. Każdy sceptyk agentem. Każdy umiarkowany wyborca „pożytecznym idiotą”.

 Problem polega na tym, że w ten sposób można budować bardzo lojalny elektorat, ale nie można budować większości. Polityka nie polega na przekonywaniu tych, którzy już są przekonani. Polityka polega na zdobywaniu ludzi niezdecydowanych a niezdecydowany wyborca, widząc niekończące się wojny plemienne, coraz częściej dochodzi do prostego wniosku:

„Jeżeli alternatywą dla obecnej władzy jest permanentna histeria, to może jednak lepiej zostać przy tym, co jest”.

 To właśnie dlatego tak wielu komentatorów prawicy nie zauważa, że ich największym przeciwnikiem nie jest dziś Koalicja Obywatelska. Największym przeciwnikiem jest własny sposób prowadzenia debaty. Można mieć rację w wielu sprawach. Można trafnie diagnozować problemy. Można wskazywać realne zagrożenia a jednocześnie skutecznie odstraszać ludzi formą, językiem i emocjami. I właśnie dlatego największym sojusznikiem obecnej władzy nie musi być propaganda, media czy polityczni spin doktorzy. Największym sojusznikiem może być część jej przeciwników, którzy każdą dyskusję zamieniają w moralną apokalipsę, każdą różnicę zdań w zdradę, a każdy fakt niepasujący do narracji w kolejny dowód spisku.

 Jeżeli ten trend będzie się pogłębiał, to druga kadencja Koalicji Obywatelskiej nie będzie skutkiem jej wielkich sukcesów. Będzie skutkiem niezdolności części prawicy do zrozumienia, że wybory wygrywa się nie tylko racją, ale również wiarygodnością. A wiarygodność zaczyna się tam, gdzie kończy się plemienna ślepota.