ROZBICIE KATOWNI UB W TOMASZOWIE LUBELSKIM 13/ 14 LISTOPADA 1945 r. Kpt. Kazimierz Karol Kostecki ,,Kostek", dowódca oddziału WIN i wybitny oficer Armii Krajowej, dokonał akcji rozbicia Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego Smocza Jama w Tomaszowie Lubelskim.
Byli tam przetrzymywani, torturowani i mordowani przeciwnicy komunizmu, głównie żołnierze Armii Krajowej, Batalionów Chłopskich i Zrzeszenia WiN.
Zaatakowano więzienie słynne z bardzo okrutnego traktowania żołnierzy Podziemnego Państwa Polskiego, Żołnierzy Wyklętych i mieszkańców regionu. Oddział około 60-osobowy, z użyciem broni maszynowej, rozbił to więzienie, bez strat własnych.
Głównym celem było odbicie aresztowanych, jak też zniszczenie więzienia. Akcja okazała się sukcesem, w czasie działań uwolniono 70 więźniów: Polaków i Ukraińców. Sam oddział nie poniósł żadnych strat, zginął jedynie jeden z funkcjonariuszy UB.
Solidarność i sprzeciw ludności powiatu tomaszowskiego wobec władzy komunistycznej był tak duży, że UB nigdy nie udało się ustalić pełnej listy żołnierzy, którzy brali udział w akcji.
.
KPT. KAROL KAZIMIERZ KOSTECKIEGO „KOSTEK ”
Urodził się w 1917 r. w Stanisławowie, absolwent Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie. Przed II wojną światową był dowódcą plutonu w 79 pułku piechoty, 20 Dywizji Piechoty Armii Modlin.
Uczestnik kampanii wrześniowej 1939 r. Walczył w bitwie pod Mławą oraz w obronie Warszawy, gdzie został ranny. Od lutego 1940 r. działał w konspiracji niepodległościowej jako kurier Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej, a następnie żołnierz Armii Krajowej.
Będąc dowódcą kompanii „Narol”, wchodzącej w skład Obwodu Tomaszów Lubelski w Inspektoracie Rejonowym Zamość, walczył w obronie ludności Narola przed UPA maj/czerwiec 1944 r.
Po wkroczeniu na ziemie polskie armii sowieckiej kontynuował działalność niepodległościową w Zrzeszeniu „Wolność i Niezawisłość" na obszarze powiatu lubaczowskiego i Tomaszowa Lubelskiego.
W WiN pełnił kolejno funkcję komendanta Rejonu I, zastępcy komendanta Rejonu V do września 1946 r. i komendanta Rejonu V.
W nocy z 13 na 14 listopada 1945 r. oddział pod dowództwem „Kostka” uwolnił z więzienia UB w Tomaszowie Lubelskim kilkadziesiąt osób.
Został aresztowany przez organy komunistycznej represji w styczniu 1947 r. 29 lipca tego samego roku, wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Rzeszowie, został skazany na 6 krotną karę śmierci, zamienioną na mocy amnestii na karę 15 lat pozbawienia wolności, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na zawsze oraz przepadek mienia na rzecz Skarbu Państwa.
Zasądzony wyrok odbywał m.in. w Więzieniu w Rzeszowie, w Centralnym Więzieniu we Wronkach, w Lublinie oraz w Chełmnie Lubelskim i Zamościu. Został zwolniony 9 listopada 1956 r. ze względu na stan zdrowia.
Po wyjściu na wolność zamieszkał we Wrocławiu, pracował m.in. jako nauczyciel. Ze względu na swoją działalność znajdował się pod stałym nadzorem komunistycznej policji politycznej SB, m.in. kontrolowany był w ramach kwestionariusza o krypt. „Kostek”, prowadzonego w latach 1970–1974 przez Wydział III KWMO we Wrocławiu”.
Nie ugiął się pod presją funkcjonariuszy SB, którzy próbowali zwerbować go do współpracy.
Zwolniony z więzienia 9 listopada 1956. Zamieszkał we Wrocławiu. Pracował jako nauczyciel. W wolnej Polsce został awansowany do stopnia kapitana w 1990. Zmarł 14 stycznia 1998 we Wrocławiu i został pochowany na Cmentarzu Grabiszyńskim.
2 krotnie odznaczony Krzyżem Walecznych i Krzyżem Virtuti Militari V klasy. Otrzymał również Krzyż AK, Krzyż Kampanii Wrześniowej 1939 oraz Krzyż Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”.
*****
Obecnie w budynku przy ul. Lwowskiej 64 znajduje się Izba Pamięci Terroru Komunistycznego, natomiast budynek obok, przy ul. Lwowskiej 62, który również należał do tomaszowskiego PUBP, zajmuje dzisiaj bank BNP Paribas.