ROCZNICA POWSTANIA ODZNAKI 1 POLSKIEJ SAMODZIELNEJ BRYGADY SPADOCHRONOWEJ. 20 czerwca 1941 Wódz Naczelny gen. Władysław Sikorski ustanowił Znak Spadochronowy, jako element wyróżniający nowy rodzaj wojsk polskich podczas tworzenia 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej.
Intencją gen. Sikorskiego znak ten miał być odznaką polskiego spadochroniarza, tak jak ,,gapa” odznaką lotnika.
A czy znacie historię odznaki bojowej dla żołnierzy, którzy brali udział w bojowej akcji spadochronowej ?
****
Wszyscy doskonale znamy przygody Koziołka Matołka. Lecz mało kto wie, że ,,graficznym ojcem” tego sympatycznego zwierzaka był doskonały artysta grafik Marian Walentynowicz, który na początku lat 30. zilustrował opowiadania Kornela Makuszyńskiego.
Właśnie Marian Walentynowicz opracował projekt Znaku Spadochronowego na podstawie swojej wcześniejszej okładki do emigracyjnego, wojennego wydania książki Józefa Kisielewskiego ,,Ziemia gromadzi prochy”.
Referentem projektu Znaku Spadochronowego gen. Sikorski wyznaczył kpt. Kalenkiewicza. Zgodnie z intencją Sikorskiego znak ten miał być odznaką polskiego spadochroniarza.
Wódz Naczelny napisał w rozkazie ustanawiającym Znak Spadochronowy.
Oto jego fragment:
,,Zatwierdzam Znak Spadochronowy w kształcie spadającego do walki orła. Na obczyźnie, gdzie myśli wszystkich Polaków biegną ustawicznie do chwili powrotu, a obraz jego różne w wyobraźni przybiera kształty, ma to sens szczególny.
Wojsko Polskie widzi swój powrót w walce, poświęceniu i chwale. Chcemy, by orły naszych sztandarów zwycięsko spadły na wroga, zanim spoczną na swojej oswobodzonej ziemi.
Ustalam 2 rodzaje Znaku Spadochronowego: bojowy i zwykły. Bojowy Znak Spadochronowy różni się od zwykłego tym, że orzeł ma złoty dziób i pazury.
Znak nosi się na lewej piersi powyżej orderów. Na wewnętrznej stronie znaku jest wyryte hasło: „Tobie Ojczyzno” i numer ewidencyjny znaku.
Prawo noszenia znaku bojowego mają tylko żołnierze, którzy brali udział w bojowej akcji spadochronowej. Prawo do noszenia znaku zwykłego mają żołnierze posiadający wyszkolenie przewidziane odnośnymi rozkazami dla oddziałów spadochronowych.
Znak Spadochronowy bojowy nadaje Naczelny Wódz"
****
23 września 1941 w obecności licznie zaproszonych gości na placu ćwiczeń w rejonie Kincraig w Szkocji, odbyły się pierwsze ćwiczenia bojowe polskich oddziałów spadochronowych, od tego dnia 1 SBS.
Po zakończeniu pokazu gen. Sikorski wręczył żołnierzom Brygady oraz zaproszonym gościom: bryg. Gubbinsowi i por. Klauberowi z SOE (ang. Special Operations Executive) pierwsze zwykłe Znaki Spadochronowe.
Znaki te otrzymali wszyscy spadochroniarze przeszkoleni w ośrodkach spadochronowych w Wielkiej Brytanii, a później we Włoszech, a więc żołnierze Brygady Spadochronowej, cichociemni, żołnierze Samodzielnej Kompanii Grenadierów i kurierzy polityczni przeznaczeni do służby krajowej, polscy skoczkowie skaczący w ramach SOE do krajów okupowanej Europy oraz spadochroniarze innych narodowości, którzy przeszli polskie przeszkolenie.
Łącznie przyznano 6536 Znaków Spadochronowych, w tym 468 skoczkom z innych państw:
238 Francuzom
172 Norwegom
46 Brytyjczykom
4 Belgom
4 Holendrom
2 Czechom
2 Amerykanom.
20 listopada 1944 dwa miesiące po operacji ,,Market-Garden” Minister Obrony Narodowej, wydał rozkaz zmieniający dotychczasowy wzór bojowego Znaku Spadochronowego: ,,Do zwykłego Znaku Spadochronowego dodaje się pozłacany wieniec laurowy, przymocowany od spodu do szponów orła”.
.
ZNAK SPADOCHRONOWY AK
7 lutego 1954 w Londynie został ustanowiony Znak Spadochronowy Armii Krajowej. Różni się on od bojowego Znaku Spadochronowego z 20 listopada 1944 tym, że wewnątrz wieńca laurowego ma umieszczoną srebrną kotwicę ,,Polski Walczącej”.
Edycja tej odmiany jest niewielka i obejmuje 316 numerowanych egzemplarzy. Tylko tylu cichociemnych udało przerzucić do kraju, wśród nich 6 zginęło podczas lotu do kraju a 3 zginęło w czasie skoku nad Polską.
Używane w PSZ na Zachodzie Odznaki, były numerowane i w żadnym przypadku nie mogły być nadawane honorowo osobom niepełniącym służby w oddziałach spadochronowych.
Obecnie używane w WPD Odznaki, nie są numerowane. Wykonuje się je z metalu posrebrzanego. Wieniec Odznaki Skoczka ma kolor srebrny a wieniec Odznaki Instruktora Spadochronowego kolor złoty.
W wieńcu umieszcza się wkładkę z cyframi arabskimi określającymi ilość oddanych skoków ze spadochronem. Natomiast Odznaka instruktora posiada na wkładce cyfry rzymskie I, II lub III oznaczające rodzaj klasy specjalisty wojskowego lub literę ,,M", oznaczającą klasę mistrzowską.
Odznakę Skoczka Spadochronowego może otrzymać żołnierz, który oddał co najmniej 5 skoków ze spadochronem. Odznaki te, których nadawane zainicjował przed 35 laty ówczesny dowódca 6 PDPD, gen. dyw. Edwin Rozłubirski, nadal funkcjonują bez zmian w naszych Siłach Zbrojnych.
Stanowi to piękny przykład zachowania dobrych tradycji, integrujących elitarne środowisko żołnierzy - spadochroniarzy, którzy z dumą nawiązują do wspaniałego dorobku swoich poprzedniczek l SBS i 6 PDPD.