NARODOWY DZIEŃ PAMIĘCI OFIAR NIEMIECKICH NAZISTOWSKICH OBOZÓW KONCENTRACYJNYCH i Obozów Zagłady obchodzimy 14 czerwca w rocznicę 1 transportu Polaków do obozu koncentracyjnego Auschwitz.
Pamięć nie jest dana raz na zawsze. W chwili, gdy odchodzą ostatni naoczni świadkowie i ocalaleni, musimy wspólnie starać się ją budować na tym co nam pozostaje: relacjach byłych więźniów i autentycznych przedmiotach związanych z KL Auschwitz.
.I TRANSPORT
14 czerwca 1940 r o 10:13 z więzienia w Tarnowie ruszył I transport 728 Polaków do KL Auschwitz. Tego dnia dla nich zaczęło się piekło niemieckiego obozu koncentracyjnego w Auschwitz.
W pierwszym transporcie znaleźli się młodzi, zdrowi ludzie mający 20-30 lat. To wiek w którym się kocha, snuje plany na przyszłość i marzy o życiu. Dla wielu z nich tego dnia czas radości, marzeń i planowania skończył się na zawsze. Stali się tylko numerami od 31-758.
Część więźniów została aresztowana w czasie akcji AB, tzw. Nadzwyczajnej Akcji Pacyfikacyjnej, którą Niemcy przeprowadzili w Generalnym Gubernatorstwie w 1940 r.
Były także osoby zatrzymane podczas łapanek, działacze organizacji politycznych, konspiracyjnych i społecznych, urzędnicy państwowi, harcerze, maturzyści, polskia inteligencja i osoby, które próbowały przedostać się do tworzonych we Francji Polskich Sił Zbrojnych.
14 czerwca 1940 r. do KL Auschwitz przywieziono także niewielką grupę polskich Żydów. Masowa Zagłada Żydów rozpoczęła się w 1942 r.
Zgodnie z planami obóz miał być przeznaczony wyłącznie dla Polaków i na początku rzeczywiście tak było.
Podczas apelu zastępca komendanta obozu SS-Hauptsturmführera Karla Fritzscha powiedział do więźniów:
„Przybyliście tutaj nie do sanatorium, tylko do niemieckiego obozu koncentracyjnego, z którego nie ma innego wyjścia, jak przez komin. Jeśli się to komuś nie podoba, to może iść zaraz na druty. Jeśli są w transporcie Żydzi, to mają prawo żyć nie dłużej niż 2 tygodnie, księża miesiąc, reszta 3 miesiące”.
Zajęli bloki o numerach od 1 do 3, które zachowały się na terenie byłego KL Auschwitz do dziś.
.
JAK ZAŁOŻONO OBÓZ...
KL Auschwitz I, Stammlager, KL Birkenau, Auschwitz II i KL Monowitz Auschwitz III to zespół niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych i obozu zagłady, działający w latach 1940–1945 w Oświęcimiu niem. Auschwitz i pobliskich miejscowościach nazywany też „fabryką śmierci”.
Pomysł utworzenia obozu w Oświęcimiu zrodził się we Wrocławiu w ówczesnym Urzędzie Wyższego Dowódcy SS i Policji Nadokręgu „Südost” (niem. der Höhere SS und Polizeiführer Südost). Na czele tego urzędu stał wtedy SS-Gruppenführer Erich von dem Bach-Zelewski.
Pod koniec 1939 r SS-Oberführer Arpad Wigand, pełniący tam funkcję inspektora policji bezpieczeństwa i służby bezpieczeństwa Inspekteur der Sicherheitspolizei und des Sicherheitsdienstes, wystąpił z propozycją, by wobec przepełnionych więzień na Górnym Śląsku oraz w Zagłębiu Dąbrowskim utworzyć nowy obóz.
Wskazał On Oświęcim jako miejsce, które nadaje się do adaptacji na terenach istniejącego tam od jesieni 1939 r przejściowego obozu jenieckiego Wehrmachtu, w miejscu przedwojennych koszar Wojska Polskiego, w widłach rzek Wisły i Soły.
Uzasadniał to dogodnym usytuowaniem oraz połączeniami kolejowymi z Górnym Śląskiem, Generalnym Gubernatorstwem, a także Austrią i innymi państwami.
W styczniu 1940 r SS-Oberführer Richard Glücks wysłał na miejsce specjalną komisję, której przewodniczył SS-Sturmbannführer Walter Eisfeld komendant obozu Sachsenhausen. Ta wydała opinię, że teren nie nadaje się na obóz.
Mimo tego 25 stycznia 1940 r szef Głównego Urzędu SS działu Urzędu we Wrocławiu powiadomił Reichsführera SS Heinricha Himmlera, że zostanie tam urządzony obóz na wzór państwowego obozu koncentracyjnego.
21 lutego 1940 r SS-Oberführer Richard Glücks powiadomił Himmlera, że w wyniku ustaleń po modyfikacjach teren ten nadaje się na obóz kwarantanny (Quarantänelager geeignet), przed przewiezieniem więźniów w głąb Rzeszy.
Po podpisaniu umowy przez Wehrmacht i SS o przekazaniu obiektu w dniach 18–19 kwietnia 1940 r do Oświęcimia przybyła specjalna komisja pod przewodnictwem SS-Hauptsturmführera Rudolfa Hößa. Na podstawie złożonego raportu Heinrich Himmler wydał 27 kwietnia 1940 r rozkaz założenia obozu.
2 dni później inspektor obozów koncentracyjnych SS-Oberführer Glücks powierzył Rudolfowi Hößowi obowiązki komendanta przyszłego obozu. Rudolf Höß przybył do Oświęcimia 30 kwietnia, a 4 maja został oficjalnie mianowany komendantem.
Przez cały okres istnienia obozu w Auschwitz przewinęło się przez niego ok. 8100–8200 esesmanów, członków specjalnie powołanej do zarządzania obozami koncentracyjnymi formacji SS-Totenkopfverbände, oraz ok. 200 nadzorczyń SS.
Liczba personelu zmieniała się w czasie i rosła wraz z rozbudową obozu. Część osób pełniła w nim stałą służbę do końca funkcjonowania obozu, jednak wielu strażników po pewnym czasie odsyłano do innych niemieckich obozów koncentracyjnych, istniejących na terenie całej okupowanej Europy.
W KL Auschwitz zamordowano co najmniej 1,1 mln osób, w tym około 960 tys. Żydów, 70–75 tys. Polaków, 21 tys. Romów i Sinti, 15 tys. jeńców sowieckich i 10–15 tys. więźniów innych narodowości.
Najwięcej ofiar żydowskich pochodziło z Węgier 438 tys, ok 300 tys. z Polski. W większości z obszarów wcielonych do Rzeszy: z Łodzi, Białegostoku, Zagłębia Dąbrowskiego, płn Mazowsza rejencja ciechanowska, Wielkopolski, Pomorza i Górnego Śląska,
Z Francji 70 tys, z Holandii 60 tys, 55 tys. z Grecji, 46 tys. z Protektoratu Czech i Moraw, 23 tys. z Niemiec i Austrii, 27 tys. ze Słowacji, 25 tys. z Belgii, 10 tys. z Jugosławii, 7500 z Włoch, 690 z Norwegii i 34 tys. z obozów koncentracyjnych oraz miejsc, których nie dało się ustalić.
Jedynie 200 tys. zarejestrowano jako więźniów. Pozostali zamordowani bezpośrednio po przybyciu do obozu
*****
Jako jedyny niemiecki obóz koncentracyjny został wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1979 r pod nazwą Auschwitz-Birkenau.