Przyspieszone o rok wybory parlamentarne w Serbii odbyły się w cieniu drugiej tury wyborów prezydenckich w Brazylii. To na ojczyznę Pelego patrzył polityczny świat. A jednak elekcja na Bałkanach - a nawet obie, bo przecież w tym samym dniu odbyła się pierwsza tura wyborów prezydenckich w Bułgarii - była ważna nie tylko dla samych Serbów (i Bułgarów).
W samym centrum stolicy państwa, które kiedyś było Królestwem Serbów, Chorwatów i Słoweńców, potem Socjalistyczną Federacyjną Republiką Jugosławii, następnie Serbią i Czarnogórą, a wreszcie po prostu jest Serbią straszą wysokie budynki z wciąż widocznymi, mimo upływu niemal trzech dekad , śladami po amerykańskich bombach . Specjalnie ich nie odnawiano. Mają pokazywać skutki interwencji NATO z 1999 roku. Jej politycznym efektem było powstanie muzułmańskiego Kosowa (niegdyś była to kolebka serbskiej państwowości, coś, jak dla nas Wielkopolska) - wciąż nieuznawanego przez szereg państw Europy. O tym zamachu Zachodu na Serbie pamiętają zarówno ci, którzy głosowali w ostatnią wyborczą niedzielę na obóz władzy, związany z byłym prezydentem Aleksandrem Vucziciem, jak i zorganizowaną przez ruch studenckich protestów opozycję. Serbowie to patrioci. Nie istnieje tu, przynajmniej nie w takiej skali, jak w szeregu innych krajów dawnego "bloku wschodniego", w tym w Polsce obóz kosmopolityczny, globalistyczny, internacjonalistyczny. Gdy przed rokiem w Brukseli przed gmachem Parlamentu Europejskiego odbywała się demonstracja serbskiej opozycji było tam sporo ludzi z krzyżami, intonowano modlitwy. W niczym nie przypominało to rodzimych "unijczyków", nie pachniało to w żadnym wypadku KOD-em. Skądinąd trudno zrozumieć ludziom karmionym w Europie propagandą lewicowo- liberalną, że oskarżany na unijnych salonach o prorosyjskość prezydent Vuczić wcale nie jest bardziej za dobrymi relacjami z Moskwa niż niemała cześć opozycji. Tak, Serbia to skomplikowany kraj.
Ten w olbrzymiej większości prawosławny naród wybrał właśnie nowe Zgromadzenie Narodowe. Tak się nazywa ich jednoizbowy parlament . Zresztą jeden z kilkunastu w Europie , który nie ma izby wyższej . Poza Serbią bez Senatu obywają się wszystkie kraje skandynawskie (Szwecja, Norwegia, Dania, Finlandia, Islandia),ale też Portugalia, Grecja, Cypr, Malta, Węgry, Słowacja, sąsiednia Chorwacja ("Sabor") oraz kraje bałtyckie(Łotwa z polsko brzmiąca Saeimą, Litwa ze skopiowanym od nas Sejmasem oraz Estonia). Parlament w Belgradzie liczy niemało, bo 250 posłów ( na kraj liczący 6,5 miliona mieszkańców) i wybierany jest ,jak wszędzie na Starym Kontynencie, na czteroletnią kadencję.
Obowiązuje ordynacja proporcjonalna. Do urn Serbowie poszli rok przed czasem i rok po wydarzeniu, które wstrząsnęły nie tylko scena polityczną kraju, ale przede wszystkim opinią publiczną. Pierwszego listopada 2024 zawalił się dach nad dworcem kolejowym w Nowym Sadzie. Zginęło 16 osób, w tym dzieci. Było to powodem masowych demonstracji studenckich. Trwały one szereg miesięcy i były na tyle potężne, że wydawało się, że doprowadzą nawet go obalenia prezydenta kraju. Vuczić wykazał się jednak niebywałą odpornością psychiczną, ustał i ogłosił przedterminowe wybory uciekając w ten sposób do przodu. Przedłużył swoją władze praktycznie o kilkanaście miesięcy. Teraz jednak musi odejść. Jego rodacy głosujący w ojczyźnie i 37 innych krajach w 8270 lokalach wyborczych na 18 list z blisko dziesięć razy więcej kandydatami (2418) niż było miejsc w parlamencie zdecydowali, że czas na zmianę. Do ichniego „Sejmu” dostały się tylko dwie formacje (mimo, że próg wyborczy wynosi tam tylko 3%), co świadczy o bardzo ostrej polaryzacji społeczeństwa. „Zjednoczona Serbia” rządzącego tym krajem od dwunastu lat - najpierw trzy lata jako premier, potem dziewięć jako prezydent - Aleksandra Vuczicia przegrała uzyskując nieco ponad 100 mandatów. Opozycyjna „Lista Studencka- Studenci Zwyciężają” według wstępnych wyników ma około czterdziestu posłów więcej. Gdy chodzi o liderów zmiana na pewno nie ma charakteru pokoleniowego, bo zapewne nowy premier dr Ilija Srdanović, lekarz chorób wewnętrznych i kardiolog jest raptem o... pięć miesięcy młodszy niż Vuczić.
Pora na konkluzje polityczne. Po pierwsze z wyników serbskich wyborów cieszy się establishment w Brukseli, bo choć w ostatnim czasie Vuczić taktycznie dał się Unii „oswoić”, aby przekonać do siebie proeuropejskich wyborców i w ramach hołdu lennego dla UE przyjął Zełeńskiego - to jednak łatwiej będzie federalistom manipulować nowym, niedoświadczonym rządem niż gabinetem zarządzanym przez politycznego wygę. Po drugie teoretycznie może to przyspieszyć drogę Belgradu do UE, choć zapewne będzie musiało się to wiązać z przyjęciem twardych warunków Brukseli, łącznie z uznaniem za możliwe niemożliwego, czyli akceptacją niepodległości Kosowa. Po trzecie była to „czarna niedziela” dla Donalda Trumpa, którego Vuczić mocno popierał - z wzajemnością - bo przegrał również inny jego faworyt Flavio Bolsonaro w Brazylii (choć podważa, być może słusznie, wyniki wyborów prezydenckich).
Nie oczekuję rewolucyjnej zmiany w polityce zagranicznej Belgradu choć werbalnie może być ona bardziej „pro-UE”. I czekam na drugą turę wyborów prezydenckich w Bułgarii...