Osobliwe muzeum w Valletcie
W centrum Valletty, w pobliżu placu św. Jerzego i Pałacu Wielkiego Mistrza, przy zabytkowej ulicy Archbishop Street, znajduje się ciekawe i nowoczesne muzeum, a mianowicie Muzeum Poczty Maltańskiej (Malta Postal Museum). Pod względem profilu jest to muzeum kultury materialnej i techniki, gdyż tak należy je klasyfikować. Zostało ono uroczyście otwarte w czerwcu 2016 roku dzięki staraniom operatora MaltaPost. Jego zadaniem jest prezentowanie i dokumentowanie historii poczty na Malcie od XVI wieku, poprzez epokę napoleońską, czasy panowania brytyjskiego oraz okres po uzyskaniu niepodległości i czasy współczesne, ze szczególnym uwzględnieniem filatelistyki. Muzeum mieści się w odrestaurowanej historycznej kamienicy.
.
Przed wejściem głównym do Muzeum Poczty w Valletcie, fot. własna
.
Dzieje poczty maltańskiej poczty sięgają czasów Zakonu Maltańskiego, osiadłego na Malcie od 1530 roku. Z historii wiemy, że pierwsze znane dokumenty pocztowe, to znaczy listy, pochodzą właśnie z tego czasu, jest to np. list króla Henryka VIII do Wielkiego Mistrza Zakonu, Fra’ Philippe’em Villiersem de l’Isle Adama (zachowany w zbiorach Archiwum Zakonu św. Jana Jerozolimskiego, Rodos i Malty w Bibliotece Narodowej Malty w Valletcie; w tej bibliotece jest też kilka innych najstarszych listów z tego czasu).
List króla Henryka VIII do Wielkiego Mistrza l'Isle Adama, 1530 r.
W tamtym okresie nie istniała jeszcze państwowa administracja pocztowa. Usługi przewozu listów organizowano prywatnie, głównie przy wykorzystaniu niewielkich statków kursujących pomiędzy Maltą a Sycylią. Ze względu na strategiczne położenie wyspy korespondencja odgrywała ogromną rolę zarówno w dyplomacji, jak i w handlu. W muzeum jest np. wystawiony jako eksponat jeden z najstarszych listów, a mianowicie z 1576 roku, napisany po francusku a dotyczący uwolnienia rycerzy francuskich z niewoli tureckiej.
Najstarszy znaczek na Malcie, 1860 r., fot. z domeny publicznej
.
W kolejnych stuleciach rozwój administracji brytyjskiej na Malcie doprowadził do unowocześnienia systemu pocztowego. Największym symbolem tej epoki stał się znaczek „Halfpenny Yellow”, uznawany dziś za ikonę maltańskiej filatelistyki. Wprowadzono go do obiegu 1 grudnia 1860 roku jako pierwszy znaczek pocztowy wydany na Malcie. Przedstawiał profil królowej Wiktorii i służył przede wszystkim do przesyłek lokalnych pomiędzy Maltą a Gozo.
Nazwa znaczka pochodziła od jego nominału – pół pensa – oraz charakterystycznego żółtego koloru. Projekt przygotował francuski grawer Jean Ferdinand Joubert de la Ferté, natomiast drukiem zajęła się londyńska firma De La Rue, odpowiedzialna również za produkcję wielu znaczków Imperium Brytyjskiego. Znaczek „Halfpenny Yellow” pozostawał w użyciu przez ponad dwadzieścia cztery lata i przez cały ten czas był jedynym znaczkiem funkcjonującym na Malcie.
Dzisiaj znaczek ten należy do najcenniejszych eksponatów muzeum. Placówka posiada kolekcję wszystkich znaczków wydanych na Malcie od 1860 roku aż do czasów współczesnych. W zbiorach znajdują sią m.in. znaczki pocztowe przedstawiające zabytki Malty, w tym architektury oraz malarstwa, np. Caravaggia czy Matia Pretiego.
Znaczek pocztowy, zbiory Muzuem Poczty w Valletcie, fot. Marek Sikorski
.
W zbiorach muzeum znajdują się również oryginalne projekty znaczków autorstwa znanego maltańskiego artysty Emvina Cremony (1919–1987). Artysta ten przez dwadzieścia trzy lata projektował znaczki pocztowe dla Departamentu Poczty na Malcie. Jego dorobek obejmuje 62 serie znaczków zawierające blisko 170 projektów.
Motocykl pocztowy, ze zbirów Muzeum Poczty w Valletcie, fot. Marek Sikorski
.
Oprócz prezentowania zbiorów filatelistycznych muzeum pokazuje także przedmioty użytkowe i techniczne związane z działalnością poczty. Należą do nich między innymi skrzynki pocztowe, dawne kasy pocztowe oraz motocykl pocztowy marki James, wyraźnie wyeksponowany w jednej z sal wystawowych. Takimi motocyklami poruszali się listonosze ze względu na wąskie, a niekiedy strome ulice Valletty i całej wyspy.
Sala wystawowa w Muzeum Poczty w Valletcie, fot. Marek Siorski
.
Malta Postal Museum jest nie tylko miejscem przechowywania i eksponowania zabytków, lecz także instytucją ukazującą rozwój komunikacji pocztowej oraz wynikających z niej zwyczajów i praktyk. Historia poczty na Malcie pokazuje, jak wielkie znaczenie miała wymiana informacji w świecie śródziemnomorskim oraz jaką rangę kulturową może osiągnąć zwykły znaczek pocztowy, stając się symbolem narodowego dziedzictwa.
Muzeum to jest bardzo nowoczesne i w zasadzie należy do najbardziej zmodernizowanych instytucji muzealnych nie tylko na Malcie, ale również w całej Europie.
.
Postscriptum
W Polsce także mamy muzeum poczty , a jest to Muzeum Poczty Polskiej i Telekomunikacji we Wrocławiu oraz Muzeum Poczty Polskiej w Gdańsku jako oddział Muzeum Gdańska, które specjalizuje się w historii martyrologii narodowej bohaterskich obrońców Poczty Polskiej z 1939 roku zamęczonych i zamordowanych przez brutalny naród niemiecki.
.
Strona autora na temat zabytków Valletty: skarbyvalletty.blogspot.com
.