Braun i Tusk o Norymberdze dla Polaków

Do tej pory sądziłem, że to Tusk pierwszy porównał Polaków do Niemców sądzonych w Norymberdze za zbrodnie wojenne. Ale okazuje się, że to jednak Braun pierwszy zaproponował urządzenie Polakom Norymbergi 2.0. Jako że usłyszałem propozycję Brauna dopiero po wypowiedzi Tuska w 2024 to sądziłem, że Braun podłapał to od Tuska. Jest jednak inaczej :)

Oto krótki zapis mojego dochodzenia w tej sprawie.

Grzegorz Braun po raz pierwszy oficjalnie ogłosił i zaprezentował projekt „Norymberga 2.0” we wrześniu 2021 roku (m.in. podczas konferencji i nagrań opublikowanych ok. 22 września 2021 r.). [1, 2]

W kolejnych miesiącach i latach (szczególnie w latach 2022–2025) pojęcie to było wielokrotnie przez niego przywoływane, a w Sejmie i w ramach akcji wyjazdowych organizowano posiedzenia oraz spotkania pod szyldem zespołu i „komisji” Norymberga 2.0, które dotyczyły rozliczenia decyzji rządowych z okresu pandemii COVID-19. [1, 2, 3, 4, 5, 6]

G. Braun dziękuje za poparcie i ogłasza projekt ... NORYMBERGA 2.0

Kiedy Tusk mówił o urządzeniu Polakom drugiej Norymbergi

Donald Tusk nie mówił o urządzeniu Polakom „drugiej Norymbergi”. Podczas spotkania ze środowiskiem prawniczym 6 września 2024 roku odniósł się do rozliczeń poprzedniej władzy (PiS) i wskazał, że skala tych krajowych rozliczeń i odpowiedzialności karnej jest największa w Europie od kilkudziesięciu lat, a większe były dotąd tylko powojenne rozliczenia Niemiec, przywołując proces norymberski. [1, 2]

• Data wypowiedzi: 6 września 2024 roku
• Miejsce / Okazja: Konsultacje obywatelskie ze środowiskiem prawniczym w Warszawie
• Kontekst: Mówienie o rozliczeniach nadużyć władzy politycznej, a nie o sądzeniu ogółu Polaków. [1, 2, 3]

A co Tusk mówił o Norymberdze w swoim expose w 2023

W swoim exposé z 12 grudnia 2023 roku Donald Tusk w ogóle nie wspominał o Norymberdze.

Słynne i szeroko komentowane słowa premiera odwołujące się do procesu norymberskiego padły dopiero wiele miesięcy później – 6 września 2024 roku podczas spotkania „Sprawiedliwość po rządach PiS”. [1, 2, 3]

Wiele osób oraz materiałów w mediach społecznościowych błędnie łączy te dwie wypowiedzi, ponieważ obie dotyczyły tej samej tematyki: rozliczeń polityków poprzedniej władzy.

Różnica między wystąpieniami:

• Exposé (12 grudnia 2023 r.): Tusk mówił ogólnie o konieczności czyszczenia państwa, audytach i pociągnięciu do odpowiedzialności osób naruszających konstytucję, ale nie używał historycznych porównań międzynarodowych. [1, 2]
• Spotkanie z prawnikami (6 września 2024 r.): To wtedy padła cytowana fraza: „Zakres rozliczeń... ludzi władzy, którzy nadużyli władzy przeciwko obywatelom, jest największy w Europie od kilkudziesięciu lat. Nie ma takiego państwa. Niemcy po wojnie i Norymberga... to była Norymberga, czyli proces międzynarodowy”. [1, 2]

W oficjalnym tekście exposé opublikowanym na stronach rządowych słowo „Norymberga” ani razu się nie pojawia

Czy Tusk wspominał o Norymberdze dla Polaków?

Thought for 2s

Tak, Donald Tusk wspominał o Norymberdze w kontekście rozliczeń poprzednich rządów (głównie PiS). 

wpolityce.pl

We wrześniu 2024 r. podczas spotkania z środowiskami prawniczymi Tusk mówił o „największym procesie oczyszczania państwa w Europie od kilkudziesięciu lat”. Jako historyk porównał skalę rozliczeń do powojennych rozliczeń w Niemczech (Norymberga i jej konsekwencje) oraz po wojnie w Jugosławii, zaznaczając jednocześnie, że „są oczywiście nieporównywalne”. 

rp.pl

Kontekst wypowiedzi 

Tusk podkreślał zakres odpowiedzialności karnej i politycznej osób, które nadużyły władzy, w ramach przywracania praworządności po zmianie rządu w 2023 r. Mówił o „rozliczeniach nieprawidłowości i nadużyć ze strony władzy” po demokratycznych wyborach jako największych w Europie od dekad. 

i.pl

Reakcje

• Opozycja (PiS, Suwerenna Polska) ostro skrytykowała te słowa. Patryk Jaki i inni zarzucali Tuskowi porównywanie przeciwników politycznych do nazistów, „obsesję zemsty” i retorykę podobną do tej używanej przez Putina. Mateusz Morawiecki porównał to do obsesji Putina na punkcie Ukrainy. 

dorzeczy.pl

• Zwolennicy Tuska traktowali to jako hiperbolę podkreślającą skalę zmian w sądownictwie i walce z nadużyciami.

Tusk nie mówił dosłownie o „Norymberdze dla Polaków” w sensie trybunału dla całego narodu, lecz o skali rozliczeń władzy w Polsce na tle historycznych procesów (Norymberga jako symbol powojennego rozliczenia zbrodni). Wypowiedź szybko stała się elementem ostrej polaryzacji politycznej w Polsce.

4 web pages

x.com