Przejdź do treści
Strona główna

menu-top1

  • Blogerzy
  • Komentujący
  • Komentarze
User account menu
  • Moje wpisy
  • Zaloguj

Matematycy biją się grabkami w piaskownicy!

Grzegorz GPS Świderski 21.11.2026

AI kontra człowiek, czyli największa awantura w historii matematyki!

  20 listopada 2026 roku wydarzyło się coś niespotykanego! W ciągu kilku godzin świat otrzymał DWA niezależne dowody hipotezy Riemanna — jednego z najsłynniejszych nierozwiązanych problemów matematycznych. Jeden powstał z pomocą sztucznej inteligencji, drugi napisał człowiek.

  I natychmiast wybuchła awantura o pierwszeństwo!

  To szczególnie zabawne, bo dzień wcześniej odbyła się premiera GTA VI. Kiedy miliony ludzi zajęły się kradzieżą samochodów w wirtualnym świecie, matematycy rozwiązali zagadkę, nad którą bezskutecznie głowili się przez 167 lat!

🔘 O co chodzi z tą Hipotezą Riemanna?

  W 1859 roku niemiecki matematyk Bernhard Riemann sformułował hipotezę dotyczącą liczb pierwszych. To takie liczby jak 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17... które dzielą się bez reszty tylko przez 1 i przez samą siebie. Liczby pierwsze występują wśród pozostałych liczb w sposób, który wygląda niemal chaotycznie. Jednak matematycy odkryli, że za tym chaosem kryją się pewne prawidłowości.

  Riemann badał specjalną funkcję matematyczną, zwaną funkcją dzeta. Zauważył, że położenie jej tak zwanych zer — czyli argumentów, dla których przyjmuje wartość zero — jest ściśle związane z rozmieszczeniem liczb pierwszych. I postawił niezwykłą hipotezę: wszystkie nietrywialne zera tej funkcji leżą dokładnie na jednej prostej! Dla dociekliwych: chodzi o liczby zespolone, których część rzeczywista wynosi dokładnie 1/2.

  Wyobraźcie sobie nieskończenie wielu żołnierzy stojących w jednym szeregu. Riemann twierdził, że wszyscy stoją idealnie na wyznaczonej linii. Ani jeden nie wystaje nawet o milimetr! Komputery sprawdziły już pierwsze 10 bilionów takich zer. Wszystkie grzecznie stoją na baczność!

  Jednak matematykom to nie wystarcza. Oni chcą mieć dowód, że tak będzie zawsze, nawet w nieskończoności. Bo przecież ten bilion bilionów pierwszy żołnierz może nagle postanowić wyjść po piwo!

  Za rozwiązanie zagadki amerykański Clay Mathematics Institute wyznaczył nagrodę miliona dolarów.

🔘 Dwa dowody! Człowiek kontra sztuczna inteligencja!

  Pierwszy do akcji wkroczył Levent Alpöge, matematyk zatrudniony w amerykańskiej firmie Anthropic, która stworzyła model AI o nazwie Claude. Ogłosił, że wspólnie z Claude'em udowodnił Hipotezę Riemanna. A nawet jej trudniejszą, uogólnioną wersję! Co więcej, przyznał, że podczas pracy AI zaczęła go wyprzedzać. Pod koniec rozwiązywania problemu sam nie nadążał już za własnym elektronicznym współpracownikiem.

  Wyobraźcie sobie profesora, który przez całe życie marzył o rozwiązaniu wielkiej zagadki. Wreszcie siada z komputerem, zaczyna mu tłumaczyć problem, a komputer po chwili mówi: Panie profesorze, proszę się odsunąć, bo mi pan przeszkadza!

🔘 Kilka godzin później do akcji wkroczyli ludzie!

  Ravi Vakil, prezes Amerykańskiego Towarzystwa Matematycznego, ogłosił, że Alessandro Maria Masullo również opracował dowód. Całkowicie samodzielnie, bez udziału AI! Masullo pracował nad swoim rozwiązaniem przez 12 lat! Przygotował rękopis liczący 940 stron. Zamierzał jeszcze przez rok dopracowywać tekst, konsultować go z innymi matematykami i dopiero potem opublikować. Jednak gdy dowiedział się, że AI właśnie go ubiegła, nastąpiła mobilizacja!

  Dwanaście lat roboty i jakiś bezczelny komputer ma teraz zgarnąć całą sławę? Niedoczekanie! Rękopis pospiesznie udostępniono światu.

🔘 Matematyczne przedszkole, czyli kto był pierwszy w chowanego!

  W tym momencie przypomniała mi się słynna awantura pomiędzy Izaakiem Newtonem i Gottfriedem Leibnizem.

  Ponad 300 lat temu obaj opracowali rachunek różniczkowy i całkowy. A potem przez całe lata toczył się spór o to, kto był pierwszy i czy drugi przypadkiem nie ściągał.

— Ja byłem pierwszy!
— Nieprawda, bo ja!
— Ściągałeś ode mnie!
— Sam jesteś ściągacz!

  Spór przypominał kłótnię przedszkolaków o to, kto pierwszy wymyślił zabawę w chowanego. Powołano nawet komisję brytyjskiego Towarzystwa Królewskiego. Komisja przyznała pierwszeństwo Newtonowi, który akurat był prezesem tego towarzystwa i miał istotny udział w przygotowaniu raportu!

  Teraz historia zatacza koło. Tyle że do piaskownicy wszedł komputer.

— Ja pracowałem nad tym 12 lat!
— A ja kilka tygodni!
— Ale ty nawet nie jesteś człowiekiem!
— Za to umiem liczyć!

  Czekam na powołanie komisji rozstrzygającej spór, której przewodniczącym zostanie ChatGPT!

🔘 940 stron kontra 250 TYSIĘCY stron!

  Teraz wyobraźcie sobie rozmiary tych dwóch dowodów!

  Masullo napisał 940 stron gęstej, trudnej matematyki. To mniej więcej tyle, ile ma bardzo gruba książka, której nikt normalny nie chciałby czytać nawet na bezludnej wyspie.

  Jednak Claude przeszedł sam siebie! Kiedy Alpöge próbował uzyskać od AI pełne wyjaśnienie dowodu w zwykłym języku, powstał tekst liczący ponad 250 000 stron! Ćwierć miliona stron! Przy druku dwustronnym byłoby to 125 tysięcy kartek. Stos papieru wysoki na kilkanaście metrów!

  Autor uznał, że publikowanie takiego potwora byłoby kompletnym absurdem. Sam określił go mianem nieczytelnego AI Slopu. Zamiast tego udostępnił dowód w specjalnym języku Lean, służącym do formalnego zapisywania i komputerowego sprawdzania dowodów matematycznych.

  I tu kolejne szaleństwo! 17,4 miliona linii kodu! 175 187 plików! 14 paczek archiwum!

  Dla porównania zwykły programista, który dostaje do przejrzenia 10 tysięcy linii cudzego kodu, zazwyczaj zaczyna od przeklinania autora. A tu dostaje ich 17 milionów!

🔘 Komputery sprawdzają komputery!

  Na szczęście Lean ma wielką zaletę. Potrafi automatycznie sprawdzać, czy kolejne kroki matematycznego rozumowania wynikają logicznie z poprzednich. To trochę jak kontrola programu komputerowego, ale znacznie bardziej rygorystyczna. Nie wystarczy, że wynik wygląda poprawnie. Każdy krok musi mieć formalne uzasadnienie.

  I tutaj wydarzyła się rzecz naprawdę historyczna! Profesor Andrew Sutherland z Massachusetts Institute of Technology, jednej z najbardziej prestiżowych uczelni technicznych świata, uruchomił niezależną weryfikację ogromnego dowodu. Wszystkie 175 187 plików przeszło kompilację!

  Co więcej, sprawdzenie nie skończyło się na zwykłym uruchomieniu programu. Potwierdzono, że najważniejsze twierdzenia korzystają wyłącznie z trzech standardowych aksjomatów, bez podejrzanych dodatkowych założeń. Cały dowód zaakceptowały również niezależnie napisane programy sprawdzające.

  Sprawdzono nawet, że końcowe twierdzenia rzeczywiście odpowiadają matematycznej Hipotezie Riemanna zapisanej w standardowej bibliotece Lean. A zatem mamy już coś znacznie poważniejszego niż zapewnienie Claude'a, że wszystko się zgadza. Komputer przedstawił formalny dowód, który przeszedł bardzo poważne, niezależne kontrole komputerowe!

  Oczywiście matematycy nadal muszą przeanalizować wynik, sprawdzić jego znaczenie, zrozumieć zastosowane metody i doprowadzić do naukowego uznania dowodu. Jednak pojawiła się nowa sytuacja: możemy mieć formalnie poprawny dowód wielkiego twierdzenia, którego szczegółowego rozumowania żaden człowiek nigdy nie ogarnie!

🔘 A tymczasem człowiekowi sprawdzają dowód komputery!

  I tutaj historia nabiera wyjątkowo złośliwego charakteru. Okazało się, że w pospiesznie opublikowanej pracy Masulla są niedokończone fragmenty. Na stronie 522, w miejscu dotyczącym głównych twierdzeń, pozostały robocze przypisy przypominające autorowi, że trzeba jeszcze wstawić treść twierdzenia, sformułować i udowodnić główne wyniki.

  Wyobraźcie sobie, że oddajecie profesorowi pracę magisterską, a na jednej ze stron zostawiacie notatkę: „Tutaj jeszcze trzeba dopisać dowód!”

  I teraz najlepsze!

  Około ośmiu godzin po ogłoszeniu ludzkiego dowodu Ravi Vakil musiał zaktualizować swój komunikat! Poinformował, że inni matematycy zgłosili problemy w pracy Masulla, które wykryto przy pomocy różnych modeli sztucznej inteligencji!

  Czyli mamy taką sytuację: człowiek przez 12 lat opracowuje dowód, żeby pokazać, że sztuczna inteligencja wcale nie jest od niego lepsza. A sztuczna inteligencja bierze jego 940 stron i zaczyna wytykać mu błędy!

  Cudowna ironia!

  Oczywiście wykrycie problemów w niedokończonym tekście nie oznacza jeszcze obalenia całej koncepcji Masulla. Autor może je naprawić, a jego pomysł może okazać się wartościowy.

🔘 A co z naszymi pieniędzmi w bankach? Czy AI złamała szyfrowanie?

  Spokojnie!

  Hipoteza Riemanna ma ogromne znaczenie dla teorii liczb pierwszych, a liczby pierwsze odgrywają ważną rolę w kryptografii. Jednak rozwiązanie tej hipotezy samo w sobie nie oznacza złamania szyfrów. Na przykład RSA opiera swoje bezpieczeństwo na praktycznej trudności rozkładania ogromnych liczb na czynniki pierwsze. Dowód Hipotezy Riemanna nie dostarcza automatycznie szybkiego algorytmu takiego rozkładu.

  Nie trzeba więc jutro zmieniać wszystkich haseł ani wypłacać pieniędzy z banku. Znacznie poważniejszym przyszłym zagrożeniem dla RSA pozostają odpowiednio wydajne komputery kwantowe.

🔘 A na deser jeszcze jeden matematyczny żart!

  Terence Tao, jeden z najwybitniejszych żyjących matematyków, jeszcze w październiku mówił o możliwości rozwiązania Hipotezy Riemanna przez ludzi współpracujących z AI gdzieś w okolicach 2050 roku. Jeżeli obecny dowód się obroni, okaże się, że matematyczny geniusz pomylił się o jakieś 24 lata!

  W matematyce to drobnostka! Przecież od 167 lat nikt nie potrafił rozwiązać problemu, więc co za różnica, czy stanie się to w 2050, czy w 2026 roku!

🔘  A co z milionem dolarów?

  Instytut Claya ma rygorystyczne zasady. Dowód musi zostać odpowiednio opublikowany, zaakceptowany przez środowisko naukowe, a od publikacji muszą minąć co najmniej dwa lata. Na razie więc milion pozostaje w kasie.

  I jeszcze trzeba będzie ustalić, kto właściwie powinien dostać nagrodę. Człowiek, który kierował badaniami, czy maszyna, która — według jego własnej relacji — zostawiła go w tyle? A może Claude zażąda połowy nagrody i adwokata?

🔘 Co z tego wszystkiego wynika?

  Jeżeli dowód AI zostanie ostatecznie zaakceptowany, będziemy świadkami jednego z największych przełomów w historii matematyki. Niemniej najciekawsze jest coś jeszcze. Otóż przez stulecia matematycy tworzyli dowody, które inni matematycy musieli zrozumieć i sprawdzić. Teraz zaczynamy tworzyć dowody, których poprawność maszyny potrafią kontrolować znacznie szybciej, niż ludzie potrafią zrozumieć ich treść.

  To może całkowicie zmienić sposób uprawiania matematyki, a w przyszłości również fizyki i informatyki! Dlatego cała ta awantura o pierwszeństwo jest tak zabawna!

  Ludzie wciąż kłócą się o to, kto pierwszy znalazł rozwiązanie, podczas gdy sztuczna inteligencja zaczyna rozwiązywać problemy w tempie, za którym przestajemy nadążać!

  A ja czekam na następny etap: matematyków, którzy będą się kłócić, który z nich pierwszy wpadł na pomysł zapytania AI!

  Komu kibicujecie w tym wyścigu? Człowiekowi z 940 stronami czy sztucznej inteligencji z 17 milionami linii kodu?

Grzegorz GPS Świderski
Twitter.com/gps65
t.me/KanalBlogeraGPS

  • Zaloguj lub zarejestruj się aby dodawać komentarze
  • Odsłony: 202
tricolour

tricolour

21.11.2026 15:34

Jeżeli kłótnia matematyków o pierwszeństwo w czymś jest z obszaru grabek i piaskownicy,  to czym jest chwalenie się pierwszeństwem w opisie strachu przed AI?

Grzegorz GPS Świderski

Grzegorz GPS Świderski

21.11.2026 16:37

W odpowiedzi do: tricolour

A kto się tym chwali?

tricolour

tricolour

21.11.2026 17:07

W odpowiedzi do: Grzegorz GPS Świderski

Ty.

"Przewidziałem przemysł strachu przed AI już w lutym 2023 roku!"

"Przewidywałem, że sam strach przed sztuczną inteligencją stanie się..."

"Trzy i pół roku temu przewidziałem, że...".

Ja, ja, ja... jak z grabkami. 

Grzegorz GPS Świderski

Grzegorz GPS Świderski

21.11.2026 19:45

W odpowiedzi do: tricolour

I z kim się ścigam? Gdzie ten mój przeciwnik, który rości sobie pierwszeństwo przede mną?

tricolour

tricolour

21.11.2026 20:58

W odpowiedzi do: Grzegorz GPS Świderski

Myślę, że ze wszystkimi.

A żeby nie zagrozili muszą być debilami. I głupkami.

Marek Michalski

Marek Michalski

21.11.2026 16:28

"I jeszcze trzeba będzie ustalić, kto właściwie powinien dostać nagrodę. Człowiek, który kierował badaniami, czy maszyna, która — według jego własnej relacji — zostawiła go w tyle? A może Claude zażąda połowy nagrody i adwokata?"

Tu akurat nie ma wątpliwości innych niż wymyślane.

Autorem jest człowiek, który korzysta z urządzenia i oprogramowania; nawet kradzionego. Tak samo jak autorem jest pisarz, który pisze na komputerze, a nie producent komputera lub edytora tekstu. Podobnie jak rzeźbiarz a nie dłuto lub model.

Grzegorz GPS Świderski

Grzegorz GPS Świderski

21.11.2026 16:40

W odpowiedzi do: Marek Michalski

Większość ludzi, jak widzi zbyt mądry, ciekawy, sensownie i składnie sformułowany tekst to piszą, że to nie człowiek napisał, a AI i nie chcą tego czytać. Podważają autorstwo człowieka. Więc są wątpliwości. To oczywiście głupki, ale właśnie tacy tworzą normy.

tricolour

tricolour

21.11.2026 17:19

W odpowiedzi do: Grzegorz GPS Świderski

Jeżeli normy tworzą głupki, to głupota jest normą, nie głupotą. Więc normy tworzą ludzie normalni, dla innych normalnych.

Wśród normalnych żyją też mądrzejsi od nich więc bez trudu powinni funkcjonować ponad normalnie. Na tym polega mądrość, że w tłumie norm żyje się lepiej, prościej, bardziej bogato, bo łatwiej się poruszać w ograniczeniach norm.

Dzisiejszy zarzut,  że tekst powstał za pomocą AI przypomina mi dawne krytyki (będące wynikiem zazdrości) samochodów klimatyzowanych czy z automatyczną skrzynią biegów,  że będą się psuły, bo jest więcej do psucia, więc są gorsze od tych prostszych. Zatem zarzut, że coś powstało za pomocą AI jest wynikiem zazdrości,  że się nią sprawniej posługujesz.

Romuald

Romuald

21.11.2026 17:29

W odpowiedzi do: Grzegorz GPS Świderski

Z AI raczej nie będzie podobnie jak z efektami pracy psów policyjnych i osmologicznymi badaniami, AI da się przesłuchać.

Marek Michalski

Marek Michalski

21.11.2026 17:33

W odpowiedzi do: Grzegorz GPS Świderski

Były pewne podchody kilka lat temu, ale póki co nie nadano programom i maszynom tzw.autonomicznym osobowości prawnej. Z robotami z o.o. byłoby niezłe zoo.

Grzegorz GPS Świderski

Grzegorz GPS Świderski

21.11.2026 19:49

W odpowiedzi do: Marek Michalski

Osobowość prawna przestała już dawno temu być związania z człowiekiem jako organizmem biologicznym. Spółka z o.o. nie jest człowiekiem.

u2

u2

21.11.2026 18:41

"DWA niezależne dowody hipotezy Riemanna"

Riemann zwariował w wieku 40 lat, więc jego dowody są funta kłaków warte. Jedyna droga do zbawienia świata to jest moja. Totalnie oświetlony Bóg Ramtha chętnie potwierdzi.

Grzegorz GPS Świderski

Grzegorz GPS Świderski

21.11.2026 19:47

W odpowiedzi do: u2

Riemann nie podał dowodów swojej hipotezy, dlatego do wczoraj to się nazywało "hipoteza Riemanna". Dziś już to jest "twierdzenie Riemanna".

u2

u2

21.11.2026 20:10

W odpowiedzi do: Grzegorz GPS Świderski

Pozdrawiam serdecznie z mickiewiczowskiej Dowspudy, Jurek Ciruk ps Wiadomo gdzie was mam wszystkich. Jurek Ciruk.

Kazimierz Koziorowski

Kazimierz Koziorowski

21.11.2026 21:09

W odpowiedzi do: u2

Bernhard Riemann w wieku 40 lat nie zwariował tylko zmarł przypuszczalnie na gruźlicę 

NASZ_HENRY

NASZ_HENRY

21.11.2026 20:58

Trochę bardziej poważnie 😉😉;-)

W piątek po południu naszego czasu amerykańsko-turecki matematyk, pracownik firmy Anthropic, Levent Alpoge, wydał czterostronicowe oświadczenie. Napisał w nim: "Uważam, że — pracując z [modelem] Claude — odkryłem dowód hipotezy Riemanna". Dowód powstał z użyciem wewnętrznego, niepublicznego modelu Claude firmy Anthropic.

#

Szerszy, w miarę popularyzacyjny, opis jest pod linkiem: 

Święty Graal matematyków odnaleziony. Sztuczna inteligencja już mu uciekła 

##

Autor  Levent Alpoge przy tablicy wygląda tak:

HXmITEHbkAATOQ2 (1200×674)

### 

W Polsce 50 lat temu powstał w filii UW w Białymstoku pierwszy system komputerowy do automatycznego dowodzenia matematycznych twierdzeń - MIZAR. ...

System Mizar – Wikipedia, wolna encyklopedia

Kazimierz Koziorowski

Kazimierz Koziorowski

21.11.2026 21:26

dowód wygenerowany przez AI jest hipotetycznie poprawny ale zostanie uznany za dowód jeżeli matematycy będą w stanie go potwierdzić bez udziału AI. póki co mamy wciąż hipotezę Riemanna a nie twierdzenie, chyba że matematycy umówią się iż trzeba zmienić zasady bo doczekali czasów gdy AI radzi sobie z problemami abstrakcyjnymi na poziomie już nieosiągalnym dla najwybitniejszych matematyków.

Grzegorz GPS Świderski
Nazwa bloga:
Pupilla Libertatis
Zawód:
Informatyk
Miasto:
Warszawa

Statystyka blogera

Liczba wpisów: 557
Liczba wyświetleń: 775 295
Liczba komentarzy: 7 129

Ostatnie wpisy blogera

  • Przewidziałem przemysł strachu przed AI już w lutym 2023 roku! Dzisiaj wiemy, kto na tym zarabia!
  • Mit Samotnego Wilka
  • Złudzenie własności!

Wszystkie prawa zastrzeżone © 2008 - 2026, naszeblogi.pl

Strefa Wolnego Słowa: niezalezna.pl | gazetapolska.pl | panstwo.net | vod.gazetapolska.pl | naszeblogi.pl | gpcodziennie.pl | tvrepublika.pl | albicla.com

Nasza strona używa cookies czyli po polsku ciasteczek. Do czego są one potrzebne może Pan/i dowiedzieć się tu. Korzystając ze strony wyraża Pan/i zgodę na używanie ciasteczek (cookies), zgodnie z aktualnymi ustawieniami Pana/i przeglądarki. Jeśli chce Pan/i, może Pan/i zmienić ustawienia w swojej przeglądarce tak aby nie pobierała ona ciasteczek. | Polityka Prywatności

Footer

  • Kontakt
  • Nasze zasady
  • Ciasteczka "cookies"
  • Polityka prywatności